ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΣΤΗ ΒΕΡΑΝΤΑ

ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΣΤΗ ΒΕΡΑΝΤΑ
Το συγκλονιστικό μυθιστόρημα για τις γυναίκες στην ωριμότητα, για τη γυναικεία φίλία, για τις ακυρώσεις και τις αναπτερώσεις!

Wednesday, August 18, 2021

Μια ξεχωριστή βιβλιοπαρουσίαση για τη φιλόλογο και συγγραφέα Δέσποινα Καλέζου



Μια πολιτιστική εκδήλωση που παρέπεμπε στην ελληνιστική Σπάρτη και στους ξεχασμένους της ήρωες, τους βασιλείς ‘Αγι Δ’ και Κλεομένη Γ’ ήταν η παρουσίαση του βιβλίου της φιλολόγου Δέσποινας Καλέζου με τίτλο : ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ» στο Κηποθέατρο Άγγελου Σικελιανού κάτω από το βλέμμα του ποιητού.

Την εκδήλωση άνοιξαν με χαιρετισμούς ο δήμαρχος Λευκάδας Χαράλαμπος Καλός και η αντιπρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου εικαστικός Χαρά Σαίτη,ενώ παριστάμενοι ήταν μεταξύ άλλων ο βουλευτής Λευκάδας Θανάσης Καββαδάς καθώς και ο πρώην βουλευτής Λευκάδας Ξενοφών Βεργίνης, διαπρεπείς φιλόλογοι  και πρώην μαθητές της αγαπητής και δημοφιλούς Δέσποινας Καλέζου.

Τη δράση του βασιλιά ‘Αγι Δ’ ανέλυσε η Ιωάννα Φίλιππα, γραμματέας του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Λευκάδας,η οποία εστίασε στο ιστορικό πρόσωπο του ρομαντικού βασιλιά που προσπάθησε να επαναφέρει την κοινωνική ισότητα στην Σπάρτη στα μέσα του 3ου αιώνα για να πέσει τελικά θύμα του Άρατου και του κατεστημένου της Σπαρτιάτικης πλουτοκρατίας.

Η φιλόλογος Κωνσταντίνα Αυγέρη εστίασε στην μορφή του έτερου επαναστάτη , Κλεομένους του Γ, ο οποίος επίσης προσπάθησε να ανατάξει την πολιτική διαφθορά στη Σπάρτη, αναζητώντας βοήθεια στον Πτολεμαίο της Αιγύπτου αλλά τελικά είχε τραγικό τέλος καθώς αυτοκτόνησε στη μακρινή Αλεξάνδρεια.

Η Κωσνταντίνα Αυγέρη διάβασε αποσπάσματα τόσο απο το κεφάλαιο του Άγι όσο και απο εκείνο του Κλεομένους, δίνοντας μια γεύση απο την γράργαρη γραφή της Δέσποινας Καλέζου σε ένα ιστορικό κείμενο, που είναι κατανοητό και ευχάριστο στην ανάγνωση παρά το ιστορικό του βάθος.

Ο δικηγόρος Ξενοφώντας Γράψας με ωραίο εναργή λόγο έκανε ουσιαστική κριτική στο βιβλίο αναφερόμενος στις πράξεις αλλά και στους συμβολισμούς της συγγραφέως, ενώ τόνισε πολλάκις πως το βιβλίο έχει τις αρετές δύο μυθιστορηματικών βιογραφιών.

Η φιλόλογος Δέσποινα Καλέζου έκανε μια αναφορά στους λόγους που την ώθησαν να ξεχωρίσει αυτούς τους δύο επαναστάτες βασιλείς και αντιήρωες του κατεστημένου της Σπάρτης, περιγράφοντας την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της εποχής αλλά και τα χαρακτηριστικά των επαναστατών βασιλέων που πρωταγωνιστούν στο πόνημά της.

Η Ιουστίνη Φραγκούλη-Αργύρη, δημοσιογράφος και συγγραφέας που ζεί στο Μόντρεαλ,κράτησε το ρυθμό της εκδήλωσης με τον συντονισμό της μέχρι το τέλος σημειώνοντας: «Θα πρέπει να σας πω ότι είμαι πολύ συγκινημένη που η Δέσποινα Καλέζου, η κυρία Καλέζου για μας τις μαθήτριες του Γυμνασίου Θηλέων 1971-1977, με κάλεσε να συντονίσω την εκδήλωση για ένα βιβλίο που αναφέρεται σε δύο αντισυμβατικούς μονάρχες. Η κα Καλέζου ήταν η φιλόλογος η οποία μας μύησε στο βάθος των αρχαίων κειμένων αλλά και στη νέα ελληνική γραμματεία,όντας μία απο τους τέσσερις μέντορές μου στα γράμματα (Ήταν επίσης ο Κώστας Φωτεινός, η Ρουμπίνα Φωτεινού και ο Σπύρος Βρεττός)»

Παρεμβάσεις έκαναν στο τέλος ο βουλευτής Θανάσης Καββαδάς, ο δήμαρχος Χαράλαμπος Καλός και ο πρώην βουλευτής Ξενοφών Βεργίνης.

Η συγγραφέας Δέσποινα Καλέζου στο τέλος υπέγραψε βιβλία της, συνομιλώντας με τον κόσμο που ήρθε στο Κηποθέατρο του Άγγελου Σικελιανού για να ακούσει περί το νέο της πόνημα και να τιμήσει την ίδια.

 























Saturday, August 14, 2021

Κάτω απο το σπίτι του ποιητού αντήχησαν οι μουσικές...



Της ΙουστίνηςΦραγκούλη-Αργύρη

 Η Φιλαρμονική Εταιρία Λευκάδας παρά την πανδημία κατόρθωσε να δώσει μια παράσταση που θα τη ζήλευαν οι φιλαρμονικές του κόσμου την περασμένη Τρίτη στο Κηποθέατρο. Κάτω από το σπίτι του ποιητού , που σήμερα έχει μετατραπεί σε μουσείο Άγγελου Σικελιανού, περιπλανήθηκαν οι ήχοι απο τα πνευστά και τα κρουστά σε μια αρμονική συνεύρεση που ανέβασε το ηθικό των ακροατών σε άλλα ύψη.

Η επιλογή να τραγουδήσει μονοφωνικά ο εκπληκτικός τενόρος Σταύρος Σαλαμπασόπουλος με γαλλικές σπουδές στη μουσική ήταν η αρίστη, διότι η φωνή του ήταν τόσο ευπροσάρμοστη σε όλα τα είδη του τραγουδιού, που τον καταξιώνει ως δεινό διαμουσικό ερμηνευτή.

Από την άρια της Κάρμεν, μέχρι το Σόλε Μίο, από τα τραγούδια  τα τραγούδια του Χατζηνάσιου,μέχρις εκείνα  του Πλέσσα, του Θεοδωράκη και του Χατζηδάκι, ο Σαλαμπασόπουλος έδειξε πως κατέχει όλα τα μουσικά είδη καταθέτοντας την εκπληκτική φωνή του και τη σεμνότητά του στο μικρόφωνο.

Επίσης, συγκλονιστικός είναι ο μαέστρος μας Θεμιστοκλής Μεσσήνης που άφησε χώρο στην ερμηνεία χωρίς να προσπαθήσει να κλέψει απο τη φωνή του τενόρου. Κι όταν χρειάστηκε να παίξει κάποια ορχηστρικά κομμάτια ανέδειξε τις ικανότητες των μελών της ορχήστρας του. Αυτή ίσως να ήταν η καλύτερη στιγμή μιας βραδυάς που επαναφόρτισε τις μπαταρίες μας μετά απο τη στέρηση των μουσικών δρωμένων για ένάμισυ χρόνο τώρα.

Πρέπει να πω ότι ο πρόεδρος της ΦΕΛ Φίλιππος Μελάς με εκπληκτικά κείμενα, γραμμένα με στυλ και μαεστρία αλλά και με σεμνότητα στην εκφώνηση γεφύρωσε όλα τα διαφορετικά μουσικά είδη που έπαιξε η μοναδική μπάντα μας. Τα νεαρά παιδιά της Φιλαρμονικής έγιναν η υπερηφάνεια μας!

Θέλω να συγχαρώ όλους τους παράγοντες που συνέβαλαν σε αυτή την εκπληκτική βραδυά και να καλέσω τους έχοντες να κάνουν δωρεές στη Φιλαρμονική μας που τον περασμένο χρόνο πέρασε δύσκολα λόγω του κορωνοϊού. Πιστεύω μια γενναιόδωρη επιταγή θα ήταν η συνταγή για την επόμενη επιτυχημένη δεκαετία της μπάντας μας.

Και σε πολλές άλλες εκδηλώσεις να σας καμαρώσουμε.

 

Η ιστορία της ΦΕΛ

Η Φιλαρμονική Εταιρία Λευκάδος ιδρύθηκε το 1850 από επιφανείς Λευκαδίτες με επικεφαλής την Λαίδη Ντορίνα (Χρυσούλα) Καλκάνη-Πετριτσοπούλου, γυναίκα φιλόμουση και προοδευτική, τον Εθνικό Ποιητή Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, τον Πάνο Στεφανίτση (εισοδηματία), τον Κων/νο Αλβανίτη (γιατρό και Δήμαρχο), τον Τζώρτζη Φ. Καλκάνη (εισοδηματία – Δήμαρχο), τον Κων/νο Φίλιππα (διαχειριστή κοινής περιουσίας του Δήμου Λευκάδας και Αστυνόμο), τον Ευστάθιο Πήλλικα (Δημαστυνόμο) και τον Ευστάθιο Σούρμπη (εισοδηματία και Πρωτοδίκη).

Είναι το αρχαιότερο σωματείο στην περιοχή και η δεύτερη παλαιότερη Φιλαρμονική στην Ελλάδα με αδιάλειπτη παρουσία. Στην διάρκεια του μακρού της βίου γνώρισε μέρες δόξας και απέσπασε πολλές και σπουδαίες διακρίσεις. Το 1864 παιανίζει για την Ένωση των Επτανήσων, το 1896 συμμετέχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, το 1906 παίρνει μέρος στην Μεσολυμπιάδα (μοναδική Φιλαρμονική από τα Επτάνησα) και το 1983 της απονέμεται το βραβείο Ακαδημίας Αθηνών. Πρώτη η Φιλαρμονική μας, τον περασμένο αιώνα, παρουσίασε θέατρο και άλλες αξιόλογες εκδηλώσεις. Επωμίσθηκε την πνευματική και καλλιτεχνική κίνηση του τόπου της και δεν ανέστειλε τις δραστηριότητες της ακόμη και σε πολύ δύσκολες για το νησί και την Πατρίδα μας περιόδους.

Η παρουσία της είναι πλέον παράδοση ενώ έχει συμμετάσχει σε πλήθος εκδηλώσεων σε διάφορα μέρη της Ελλάδας και στο εξωτερικό (Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Αυστρία) και έχει εμφανιστεί στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο. Τα τμήματα της κάθε χρόνο πραγματοποιούν δεκάδες εμφανίσεις (συναυλίες, φεστιβάλ, παρελάσεις, σε εθνικές και θρησκευτικές γιορτές). Κάθε χρόνο το καλοκαίρι διοργανώνει «Συνάντηση Φιλαρμονικών» ενώ τον Δεκέμβριο, στην επέτειο της ίδρυσής της (12 Δεκεμβρίου), πραγματοποιεί «Τριήμερο Εορταστικών Εκδηλώσεων».

Για την συμπλήρωση των 150 χρόνων από την ίδρυσή της πραγματοποίησε συναυλία στο θέατρο «ΠΑΛΛΑΣ» στην Αθήνα την 16-12-2000 με πολύ μεγάλη επιτυχία, η οποία μεταδόθηκε από την ΕΡΤ και ηχογραφήθηκε σε CD, το οποίο βρίσκεται στην διάθεση των φίλων της Φ.Ε.Λ στα γραφεία του Σωματείου.

Την 5-8-2001, στα πλαίσια των Γιορτών Λόγου και Τέχνης του Δήμου Λευκάδας και με ευκαιρία την συμπλήρωση των 50 χρόνων από το θάνατο του ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ, συμμετείχε σε μια εξαιρετική συναυλία, παρουσιάζοντας με την συμμετοχή όλων των χορωδιών της Λευκάδας  (Μουσικοφιλολογικός Όμιλος Ορφέας, Νέα Χορωδία και Αρίωνας) το ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΕΜΒΑΤΗΡΙΟ του Άγγελου Σικελιανού, σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και με σολίστ τον βαρύτονο Παντελή Κοντό.

Στις 13 – 15 Δεκεμβρίου 2002 συμμετείχε στην 1η Διεθνή Συνάντηση Φιλαρμονικών και παράλληλα στην 1η Διεθνή Συνάντηση Αρχιμουσικών στην Κέρκυρα, όπου διακρίθηκε και απέσπασε εξαιρετικές κριτικές και σχόλια από καταξιωμένους διάσημους μαέστρους και μουσικούς.

Στις 27 Ιουλίου 2004 συμμετέχει στις εκδηλώσεις για την αφή της Ολυμπιακής φλόγας στη Λευκάδα ερμηνεύοντας τον Ολυμπιακό Ύμνο του Σπύρου Σαμάρα με τη σύμπραξη των κάτωθι χορωδιών: Ορφέας Λευκάδας, Νέα Χορωδία Λευκάδας, Χορωδία Μακρυγιάννης από την Άρτα και Χορωδία Αρμονία από την Πρέβεζα. Στη συνέχεια, στις 8 Αυγούστου 2004 συμμετέχει στις εκδηλώσεις για την αφή της Ολυμπιακής φλόγας στην Πάτρα, κατόπιν πρόσκλησης του τότε καλλιτεχνικού Διευθυντή Θάνου Μικρούτσικου. Οι εκδηλώσεις αυτές έλαβαν χώρα στην κεντρική πλατεία του Αγίου Ανδρέα στην Πάτρα, παίζοντας μεταξύ άλλων κομματιών και τον Ολυμπιακό Ύμνο, με τη συμμετοχή πέντε (5) φιλαρμονικών, δεκατριών (13) χορωδιών και την συμφωνική ορχήστρα Πατρών (σύνολο 660 άτομα) και Αρχιμουσικό τον Κωστή Κωνσταντάρα.

Στις 1 – 3 Ιουλίου 2005 συμμετέχει στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Φιλαρμονικών στην Κέρκυρα με συμμετοχή όλων των φιλαρμονικών του νησιού, την μπάντα του Δήμου Αθηναίων αλλά και φιλαρμονικές από Ιταλία, Ρωσία και Αυστρία, αποσπώντας εγκωμιαστικά σχόλια και κριτικές.

Στις 4-8 Ιουλίου 2010 εμφανίζεται στο 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Φιλαρμονικών Ορχηστρών στην Κω με συμμετοχή δώδεκα (12) φιλαρμονικών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Στις 29 Ιανουαρίου 2017 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Φ.Σ. «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ», στην Αθήνα, η Φ.Ε.Λ. έδωσε μία εξαιρετική συναυλία στους Λευκαδίτες της Αττικής αλλά και στους επισκέπτες που κατέκλυσαν την αίθουσα, αποδίδοντας μέρη από την όπερα «LA TRAVIATA» του G. VERDI, με τη συμμετοχή της σοπράνο Ευδοκίας Μωυσίδου, του τενόρου Σταύρου Σαλαμπασόπουλου και του βαρύτονου Πέτρου Σαλάτα.

Η Φιλαρμονική μας αποτελεί ένα μεγάλο κεφάλαιο για την Λευκάδα και είναι το αυθεντικότερο κομμάτι της παράδοσης του τόπου. Πρόκειται για μουσικό οργανισμό, πυρήνα της πολιτιστικής δραστηριότητας του νησιού, που παράλληλα καταρτίζει επαγγελματικά τους νέους και μάλιστα με εκπληκτικά αποτελέσματα.

Είναι σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με 1000 μέλη.

Στην Φιλαρμονική λειτουργεί Μουσική σχολή, Μπάντα, Μπαντίνα και Μουσικά Σύνολα.

Η Μουσική Σχολή είναι η βάση της Φιλαρμονικής και λειτουργεί ανελλιπώς από την ίδρυσή της το 1850. Στην μετέπειτα πορεία η αναβάθμισή της σε εκπαιδευτικό προσωπικό, σε διεύρυνση των μουσικών τμημάτων και σε εξοπλισμό ήταν επιτακτική και τα μέχρι τώρα αποτελέσματα δικαίωσαν αυτήν την προσπάθεια. Σήμερα στις σχολές της Φ.Ε.Λ στα θεωρητικά μαθήματα και στην ενόργανη μουσική διδάσκονται περίπου 150 μαθητές. Από τον Οκτώβριο του 1997 και ύστερα σε συνεργασία με το Ελληνικό Ωδείο, δημιουργήθηκαν νέες προοπτικές για τους μαθητές της Φ.Ε.Λ. και ήδη παρακολουθούν επίσημα προγράμματα εκπαίδευσης πνευστών και κρουστών οργάνων προκειμένου να λάβουν πτυχίο, δίπλωμα, μάλιστα δε με συμβολικά δίδακτρα. Η κίνηση αυτή απέδωσε καρπούς, έτσι ώστε το 2005 να δοθούν τα πρώτα πτυχία. Η συνεργασία συνεχίζεται απρόσκοπτα, με τελικό στόχο και σκοπό την αυτοτέλεια και ανεξαρτητοποίηση μίας Μουσικής Σχολής αναγνωρισμένης από το κράτος που θα παρέχει κρατικά πτυχία και διπλώματα.

Η Μπάντα εμφανίστηκε για πρώτη φορά την 11-12-1852. Λάμπρυνε και τίμησε την Λευκάδα, της οποίας είναι αναπόσπαστο στοιχείο. Οι άπειρες εμφανίσεις, οι συμμετοχές στις Ολυμπιάδες, στα φεστιβάλ και γενικά η παρουσία της συνοδεύονται από χρυσά μετάλλια, βραβεία και άλλες διακρίσεις. Στα 170 χρόνια της έχει δημιουργήσει σπουδαία παράδοση, κατέχει μία από τις πρώτες θέσεις ανάμεσα στις Ελληνικές μπάντες και διαθέτει ένα μεγάλο και ποικίλο ρεπερτόριο.

Η Μπαντίνα δημιουργήθηκε στις αρχές του 1977 και πρωτοεμφανίστηκε τον Αύγουστο του 1977 στις Γιορτές Λόγου και Τέχνης στη Λευκάδα. Η Φ.Ε.Λ. ήταν από τις πρώτες φιλαρμονικές στην Ελλάδα που ίδρυσε Μπαντίνα. Υπήρξε μία περίοδος αδράνειας και το 1992 ανασυντάχθηκε. Από τότε λειτουργεί συνεχώς και σήμερα απαριθμείται από 35-40 παιδιά, αγόρια κορίτσια, τα οποία κι αυτά με μεγάλη προσήλωση, κόπο και πολύ προσπάθεια κάνουν δικές τους συναυλίες και εμφανίζονται συνοδεύοντας την Μπάντα, σε λιτανείες, παρελάσεις και σε οποιαδήποτε άλλη εκδήλωση του σωματείου. Η Μπαντίνα είναι το φυτώριο της Φιλαρμονικής, στο οποίο η νέα γενιά μουσικών εκπαιδεύεται για να μπορέσει στο μέλλον να στελεχώσει την Μπάντα.

Τα Μουσικά Σύνολα ξεκίνησαν το 1984. Εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τον Αύγουστο του 1984 στις Γιορτές Λόγου και Τέχνης στη Λευκάδα. Αναβίωσαν ξανά στις 20-5-1989. Υπήρξε μοναδική για την Λευκάδα ερασιτεχνική προσπάθεια μουσικής έκφρασης και απέδωσε σημαντικά. Ύστερα από μία περίοδο απουσίας, το 1998 ξεκίνησε μια νέα προσπάθεια επέκτασης και αναβάθμισης της καλλιτεχνικής δράσης της φιλαρμονικής με την δημιουργία μουσικών συνόλων και ήδη έγιναν πολλές εμφανίσεις με επιτυχία.

Σήμερα η Φ.Ε.Λ συνεχίζει την ένδοξη πορεία της, δικαιώνοντας τους ιδρυτές της και όσους για 170 χρόνια την βοήθησαν να τιμήσει την Λευκάδα και να συντελέσει στην μουσική της ανάπτυξη. Η παρέμβαση της είναι ουσιαστική και καθοριστική. Οι δυνατότητες, οι προοπτικές, η απήχηση και το κύρος της, σε συνδυασμό με την συνέπεια, την υπευθυνότητα, την διαρκή αναζήτηση και την κοινωνική ευαισθησία που την διακρίνει, σηματοδοτούν μία άλλη περίοδο παρουσίας και προσφοράς του Σωματείου.

Wednesday, August 11, 2021

Σαν έτοιμη απο καιρό έφυγες Ντίνα...

 


Ξαφνικά πάγωσε το λαύρο καλοκαίρι μας στη Λευκάδα, καθώς η ξαδέλφη μας Ντίνα Κακαβούλη του Μήτσου, γεννημένη στον μεσόγειο Σύβρο της Λευκάδας βρέθηκε νεκρή από ανακοπή στο κρεβάτι του ύπνου της. ‘Εφυγε αναπάντεχα σε ηλικία 60 ετών για τους ουρανούς, προφανώς θέλοντας να προλάβει τη γήρανση της ανθρώπινης φύσης της.

Η Ντίνα ήταν ένα απο τέσσερα παιδιά του μπάρμπα μας του Μήτσου Κακαβούλη, αδελφού της μητέρας μας Μαρίας Κακαβούλη-Φραγκούλη (μαζί με τη θειά Βγένα είχαν καλωσορίσει τρία αγόρια, τον Κώστα, τον Πάνο και το Νιόνιο). Ο μπάρμπα-Μήτσος ήταν το μόνο απο τα 8 τέκνα του παππού παπα-Κώστα το οποίο παρέμεινε στο Σύβρο καλλιεργώντας την ατίθασση πατρογονική γη. Η Ντίνα μας περίμενε όλα τα ξαδέρφια στο πανηγύρι των γενεθλίων της Θεοτόκου στις 8 Σεπτεμβρίου κάθε χρόνο, όπου συρρέαμε απο όλα τα μήκη και τα πλάτη της Ελλάδας τα 23 πρωτοξάδερφα με τους γονείς μας για το πανηγύρι του χωριού.

Τη θυμάμαι τη Ντίνα απο παιδάκι, λίγο ξέμακρα να σας ομολογήσω, γιατί η Ντίνα, η αδελφή μου η Κωνσταντίνα και οι άλλες μου ξαδέρφες που γεννήθηκαν μετά το 1960 αποτελούσαν μια ξεχωριστή κατηγορία, τις μικρές της οικογένειας. Εγώ ήθελα πάντα να καμαρώνω με τους μεγάλους και τις μεγάλες και βαθειά μέσα μου περιφορνούσα αυτή την ομάδα της οικογένειας.

Η Ντίνα, που είχε το όνομα της πατρικής γιαγιάς Κωνσταντίνας Σαββίνου-Κακαβούλη αλλά και εκείνο του παππού παπα-Κώστα Κακαβούλη ήταν μάλλον ένα μελαγχολικό κορίτσι με λευκή επιδερμίδα και μεγάλα αμυγδαλωτά καστανά μάτια. Ποτέ δεν την θυμάμαι να παίζει με τις μικρές, σα να ένιωθε ανέκαθεν τη βαρειά ευθύνη της οικοδεσποσύνης της κι έτσι τις φρόντιζε στο υπέροχο δροσερό χωριό της.

Μεγαλώνοντας ήρθε για το Γυμνάσιο και το Λύκειο στη Λευκάδα όπου έμενε με την οικογένεια του θείου παπα-Νίκου Κακαβούλη. Έτσι έγινε κολλητή με τη Λίτσα και την Καίτη αλλά και με την Πεταλούδα μου, ενώ εγώ εξακολουθούσα να τις περιφρονώ ως μικρές. Η παρέα μου ήταν ο ξάδελφός μου ο Κωτσονιός, ο Αποστόλης και ο Νιόνιος, αλλά σίγουρα με αυτά τα μικρά κορίτσια αρνιόμουν να ταυτιστώ.

Η Ντίνα μετά το σκαλοπάτι της Λευκάδας, στα 18 της έφτασε στην Αθήνα όπου σπούδασε Νοσηλευτική και εργάσθηκε για 30 χρόνια στο Τζάννειο Νοσοκομείο, προσφέροντας τις δυνάμεις της στον κόσμο που είχε την ανάγκη της.

Η Ντίνα αποσύρθηκε απο τη δουλειά της μάλλον νέα, αλλά στον ελεύθερο χρόνο της φρόντιζε να περιποιείται και να βοηθάει άτομα που είχαν την ανάγκη της προσφοράς της, υλικής και συναισθηματικής. Ήταν παρούσα στους μη έχοντες, ήταν παρηγορήτρα για τους λυπημένους. Απλή και αθόρυβη είχε δημιουργήσει ένα ιστό αγάπης για τους γύρω της.

Δεθήκαμε περισσότερο όταν κατέφθανα στην Αθήνα και οργανώναμε μια εκδρομή στο Αιγάλεω όπου έμενε η μητέρα της με την οικογένεια του αδελφού της Κώστα Κακαβούλη. Εκεί μέσα στο αυτοκίνητο ή στο μετρό λέγαμε τα δικά μας στο φτερό χωρίς να κάνουμε αναλύσεις για όσα μας συνέβαιναν. Ήταν πολλά και δύσκολα. Η απώλεια της Πεταλούδας μου, η χαροκαμμένη μάνα μου ήταν αγαπημένα της θέματα, στα οποία εντρυφούσε δίνοντάς μου συμβουλές. Όσο για τα δικά της, τα έκρυβε με μανία και μιλούσαμε μόνο για το μικρό της αδελφό το Νιόνιο και την ξενητιά του στη μεγάλη Αμέρικα.

Μπορώ να πω ότι η μεγαλύτερη και στενότερη επικοινωνία μας γινόταν απο την σελίδα του φέισμπουκ και πάντα μου έγραφε ένα καλό λόγο έτσι για να ξέρω πως με παρακολουθεί και με σκέφτεται μακρόθεν. Κι εγώ ήξερα πως θα μετέφερε τα νέα μου στην ξαδέρφη μας τη Μαρία που ζούσε απέναντί της στην Καλλιθέα και είχαν γίνει κολλητές.

Η Ντίνα ομόρφυνε με τα χρόνια και απολάμβανε μακρείς περιπάτους μέχρι το Μέγαρο Σταύρου Νιάρχου, που είχε γίνει το νέο της στέκι. Δεν μιλούσε πολύ, γελούσε με ένα στραβό χαμόγελο και τα μεγάλα καστανά της μάτια μετέδιδαν μια ακαθόριστη θλίψη, ένα διαρκή πόνο που δεν έφυγε ποτέ απο τη λίμνη του βλέμματός της.

Η Ντίνα εγκατέλειψε τα εγκόσμια και μας άφησε ορφανούς. ‘Εφυγε με ένα τρόπο επιδεικτικά γρήγορο, σχεδόν αλαζονικό χωρίς κάν να μας χαιρετήσει. Και να σκεφτεί κανείς πως εμείς πιστεύαμε ότι ζούσε την πιό όμορφη στιγμή της ζωής της, ανακαινίζοντας το σπίτι της στο Σύβρο και σχεδιάζοντας βραδυές νυχτερινών μπάνιων και ποίησης στο χωριό της.

Ναι, η Ντίνα ήθελε να κάνει το Σύβρο κέντρο του κόσμου. Και θα γινόταν αν δεν αποφάσιζε ξαφνικά πως δεν ήθελε άλλο να είναι γήινη και πως της πάνε καλύτερα τα ουράνια. Καλό ταξίδι αγαπημένη  μου και να φέρεις χαιρετίσματα στους αγαπημένους δικούς μας. Και όταν θα παίζουν τα βιολιά στο Σύβρο, εσένα θα θυμάμαι που έσερνες τα βήματά σου στο χορό ενώ οι άλλες οι μικρές πετούσαν σαν τις μέλισσες!

Καλό ταξίδι και μην κοιτάξεις πίσω σου. Εσύ για τους αιθέρες ήσουνα πλασμένη... Σαν έτοιμη από καιρό να ταξιδέψεις με ούριο άνεμο!

 

Η ξαδέρφη σου

Το Τζουστινάκι

 

 



Monday, August 9, 2021

Με τραταρίσματα και μουσικές το booksigning του Ηλία Γεωργάκη στο Παζάρι!



Της Ιουστίνης Φραγκούλη-Αργύρη

Στον πεζόδρομο της Αγοράς μπροστά από το βιβλιοπωλείο ΑΡΓΟΝΑΥΤΗΣ έγινε το χάπενινγκ για την υπογραφή των βιβλίων Ηλία Γεωργάκη Η ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑ με φόντο τις παιδικές αναμνήσεις του συγγραφέα και των ομιλητών της εκδήλωσης.

 Η Πάττυ Καλού έκανε μια τρυφερή εισαγωγή δίνοντας το μικρόφωνο στους Δημήτρη Φατούρο των Ηνωμένων Εθνών, στον Μίμης Κούρτης και στην υπογράφουσα … όλοι μιλήσαμε απο καρδιάς για το βιβλίο που αποτυπώνει την αγάπη και τη γνώση του Ηλία Γεωργάκη για τη ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑ.

 Ο Δημήτρης Φατούρος είπε χαρακτηριστικά πως το βιβλίο του Ηλία Γεωργάκη είναι τα Άπαντα της Λευκάδας, ενώ προσωπικά  τόνισα πως ο Ηλίας με την επιλογή του Παζαριού ως τόπου υπογραφής των βιβλιων του μας έφερε στον ομφαλό της ύπαρξής μας, εκεί που γνωρίσαμε τις βόλτες, τα φλέρτ και τα πρώτα καρδιοχτύπια μας.

 Τραταρίσματα προσφέρθηκαν απο τον Ντελημάρη με τα σαλάμια Λευκάδας ενώ η σεφ Όλγα Μανωλίτση προσέφερε λευκαδίτικη πίτα από τα χεράκια της.

 Η υπέροχη φωνή της Πάττυς Καλού με τα τραγούδια της Νότιας Ιταλίας και το ΛΕΥΚΑΔΑ ΜΑΓΙΣΣΑ σε στίχους Ηλία Γεωργάκη έκλεψε την παράσταση. Η φωνή και η σκηνική της παρουσία είναι μια μαγεία για τη Λευκάδα των ποιητών και των θρύλων.

 Παρών ήταν ο πρώην βουλευτής Λευκάδας Βεργίνης Ξενοφών καθώς και όσοι αγαπούν τον Ηλία και τη Λευκαδολατρεία του.

 Με τις ψυχές στραμμένες στις μεγάλες πυρκαγιές που χαρακώνουν την Ελλάδα και τηρουμένων των αποστάσεων το χάπενινγκ ήταν μια νότα χαράς μέσα στο καλοκαίρι της στάχτης!

 

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Ο Ηλίας Γεωργάκης είναι παιδικός φίλος απο άλλη γειτονιά της Λευκάδας. Φίλος αγαπημένος, γκαρδιακός, φίλος της νεότητας αλλά και της ωριμότητας.

Φαίνεται ότι τα πνεύματά μας συναντήθηκαν αρκετά νωρίς στις εφημερίδες του σχολείου, με εκείνον αποφασισμένο να γίνει δημοσιογράφος κι εμένα αποφασισμένη να σπουδάσω Νομική. Τελικά οι δρόμοι μας συναντήθηκαν τόσο στη δημοσιογραφία όσο και στην δημιουργική γραφή.

Ο Ηλίας είναι αυτός που λάτρεψε τη Λευκάδα όχι μόνο ως γέννημα -θρέμμα της, αλλά ως άγγελος-εξάγγελος της ομορφιάς της. Είναι εκείνος που μας έμαθε να αγαπάμε το νησί μας και να διαφημίζουμε τις πολλές και ποικίλες ομορφιές του στα πέρατα του κόσμου. Είναι αυτός που εφηύρε την έννοια της Λευκαδολατρείας, την έκανε σημαία του και την ανεμίζει στις πέντε ηπείρους. Ο Ηλίας είναι μια απύθμενη δεξαμενή αγάπης για τη γενέθλια γη που εκφράζεται με ποίηση, με άρθρα, με αναμνήσεις, με ζυμώσεις, με αστείρευτες προτάσεις και νέες ιδέες .

Είναι εκείνος που κατέγραψε όλους τους Λευκαδίτες δημοσιογράφους κάποτε στα τέλη της δεκαετίας του 80 και οργάνωνε ταξίδια με τη συνεργασία του δήμου ή της νομαρχίας ανάλογα, για να γνωρίσουμε τον τόπο μας και να διαλαλήσουμε τις πολύπτυχες ιδιαιτερότητές του. Έτσι έκανε το νησί μας γνωστό μέσα απο δεκάδες άρθρα δημοσιευμένα στις διάφορες ημερήσιες εφημερίδες και τα περιοδικά της εποχής. Ετσι άρχισε η Λευκάδα να ξεφεύγει απο την εσωστρέφειά της και να στρέφεται στους απάτητους ακόμη τότε δρόμους του μάρκετινγκ, αγγίζοντας το ευρύτερο κοινό.

Ο Ηλίας που διακηρύσσει την Λευκαδολατρεία του όπου σταθεί κι όπου βρεθεί είναι ο εφευρέτης του όρου και της πάθησης η οποία κατατίθεται εν λευκώ στο νέο του βιβλίο με τίτλο Η ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑ, ένα βιβλίο που περιέχει όλα αυτά που εκείνος έχει καταγραψει κατά καιρούς στην αρθοργραφία και την ποίησή του περί του γενέθλιου τόπου. Πρόκειται για ένα πάντρεμα προσωπικών εμπειριών, ιστορικών στοιχείων, λαογραφικής κληρονομιάς και απάτητων διαδρομών απο εμάς τους υπόλοιπους. Γράφει,λοιπόν, ο Ηλίας:

«H Λευκάδα των ποιητών και των λογίων. Των χρωμάτων. Του απέραντου γαλάζιου, του άλλου μπλε της θάλασσας. Με τα πεύκα να υποκλίνονται στα κύματα. Η Ομηρική Ιθάκη. Πρωτοπόρος στον πολιτισμό. Με τα μονόξυλα, τους έρημους αλήτες στον μώλο. Η Λευκάδα των παιδικών μας χρόνων. Η μεγάλη ερωμένη. «Η αβασίλευτη στο πέλαο δόξα» του Σικελιανού. Η Λευκάδα της καρδιάς μας. Με τις μοναδικές ομορφιές, την καταπράσινη φύση, τον πολιτισμό της, την ιστορία της, την παράδοσή της και τους φιλόξενους ανθρώπους της. Όσοι έρχονται στη Λευκάδα είναι σίγουρο ότι θα ξαναγυρίσουν. Γιατί η Λευκάδα είναι μάγισσα. Σε κερδίζει, σε αιχμαλωτίζει. Σε καθηλώνει. Λένε πως όσοι επισκέπτονται αυτό το νησί «μολύνονται» από μία ενδημική, χρόνια, πάθηση, μία μορφή τοξικομανίας, τη Λευκαδολατρία.»

Το βιβλίο έχει μια καταπληκτική δομή και αρχίζει την περιήγηση από τη βαθιά Λευκάδα και τον Πολιτισμό της, απο τους άξονες της διαχρονικής πολιτιστικής της καταγωγής με αναφορές στους ιστορικούς της και τους λογοτέχνες της και με αιχμή του δόρατος τον Αριστοτέλη Βαλαωρίτη και τον Άγγελο Σικελιανό. Ένα μεγάλο κεφάλαιο αφιερωμένο στον Λευκάδιο Χέρν τονίζει το διεθνισμό του μικρού νησιού, όπου γεννήθηκε ο Ιρλανδικής καταγωγής λογοτέχνης ο οποίος ένωσε τη δύση με την κουλτούρα της Άπω Ανατολής σφραγίζοντας με το έργο του την παγκόσμια λογοτεχνική σκηνή. Η αναφορά στον φιλότεχνο συλλέκτη Τάκη Ευσταθίου, που ανάστησε τη μνήμη του Λευκαδογεννημένου Λευκάδιου Χερν στο νησί μας με τη δημιουργία του μουσείου στο χώρο του Πνευματικού Κέντρου είναι η ελάχιστη τιμή στον ταγμένο κήρυκα του έργου του Χέρν.

Ο Ηλίας Γεωργάκης προχωράει στην αναφορά πολιτισμού της Λευκάδας με την ιστορία της Φιλαρμονικής, του Ορφέα, της Νέας Χορωδίας και τις Γιορτές Λόγου και Τέχνης να χτίζουν το υπόβαθρο για την αποθέωση, που ήρθε με την αυθόρμητη παράσταση της Μαρίας Κάλας επί σκηνής το 1964. Όπως ο ίδιος γράφει:» Η μουσική «κυλάει» στο αίμα των Λευκαδιτών. Μπάλος, Μηλιά, Θειακός είναι χοροί της Λευκάδας που συνοδεύονται από μουσική επηρεασμένη από στερεοελλαδίτικα στοιχεία, χωρίς όμως να λείπει το νησιώτικο χρώμα. Στην πόλη θα ακούσετε παραδοσιακές καντάδες. «Καμάρι» στο νησί είναι η ιστορική «Φιλαρμονική»….

Ο Ηλίας μας παίρνει απο το χέρι στη συνέχεια για να μας συστήσει στις γειτονιές της Λευκάδας, που συνθέτουν την διαχρονική ομορφιά της γεννώντας μέσα μας τη νοσταλγία για τον τόπο. Τα Χαβρικα, του Πουλιού, η Αγία Κάρα, το Μποσκέτο, η Κουζούντελη,οι Ανεμόλυλοι, το Πέραμα, οι βασιλικές Εκκλησίες, ο Μαρκάς και άλλες πινελιές συνθέτουν τον πίνακα της παλιάς Λευκάδας όπως τον κατέγραψε ο Ηλίας στολίζοντας το έργο του με εξαιρετικές φωτογραφίες. Διαβάζω απόσπασμα που δίνει τον παλμό της νοσταλγικής γραφής του Ηλία:

« Βουτιές στα μουράγια του Κάστρου. Μπάλα στην άμμο. Μπάνιο στην αμμόγλωσσα και στο φαναράκι. Μια εποχή, μια ανάμνηση. Μια Λευκάδα. Και θυμόμαστε, γυρίζουμε πίσω στον χρόνο για να περάσουμε νοερώς όμορφα, να απολαύσουμε την ηδονή της ανάμνησης αφού η ζωή μας σήμερα έγινε αφόρητη, μοναχική, πληκτική, σημαδημένη από την ανασφάλεια, τον φθόνο και την υποκρισία. Θυμάμαι πηγαίναμε στο Κάστρο με τον Μαγγελάνο, τη βάρκα του Αργύρη και του Ντίνου του Μπαμπάρου. To μονόξυλο του πατέρα μου, ο Άι-Λιας. Με τόσο ιδρώτα ποτισμένο. Το μονόξυλο του ήρωα-πατέρα. Με τόση αγάπη αγκαλιασμένο. Με το μαϊστράλι να χαϊδεύει τα πρόσωπά μας, να πετάει τα καπέλα. Με τις φθηνές σαγιονάρες (ή συνήθως ξυπόλυτοι) και το μισοτρύπιο μαγιό. Με την αλμύρα να ξεραίνεται στο δέρμα. Και να σου φόρα για το μακροβούτι, για το ποιος θα κερδίσει. Και να τα καλαμπούρια και τα πειράγματα. Και τα απόβραδα με τις πυγολαμπίδες στην Κουζούντελη, στα καφενεία με τη σουμάδα και τα παξιμάδια. Βόλτα στο παζάρι και στον μώλο. Αχ αυτά τα παιδικά μας χρόνια.»

Κι ύστερα μας ανεβάζει στο καϊκι και μας τρέχει σε διαδρομές της θάλασσας και της πολυνησίας της Λευκάδας. Μέρη απόκρυφα που δεν γνωρίζαμε περνούν με κινηματογραφικό τρόπο απο το βιβλίο. Κι ύστερα ακολουθούν οι διαδρομές στο νησί,η περιπλάνηση σε μέρη πρωτόγνωρα, η γνωριμία με την ορεινή Λευκάδα…η παράθεση των τοπικών προϊόντων.

Ναι ο Ηλίας καταγράφει με το δικό του αγαπητικό τρόπο τα ντόπια προϊόντα δοξάζοντάς τα:Ελαιόλαδο, μέλι , κρασί, φακές Εγκλουβής, Σαλάμι Λευκάδας, Το ροζολί ,Τοπικό λικέρ με άρωμα κίτρου και κανέλα, σουμάδα απο πικραμύγδαλα, αυγοτάραχο, σαλάμι Λευκάδας… Και εστιάζει στο Λευκαδίτικο κέντημα, την περίφημη καρσάνικη βελονιά προσθέτοντας στη γνώση μας για όλα αυτά που συνέβησαν εκεί στα σκαλοπάτια της Καρυάς.

Βέβαια, απο το βιβλίο δεν λείπουν οι λευκαδίτικες πλάκες αλλά και οι μεγάλες φυσιογνωμίες των Μπρανέλων που σημάδεψαν τη ζωή της Λευκάδας. Ζαχαρής, Πανάγος, Βαλαμόντες, Βούλης Βρεττός και άλλοι περνούν με ζωντανό τρόπο απο τις σελίδες του βιβλίου. Μια αναφορά στο μεγάλο μας ηθοποιό Ηλία Λογοθέτη , νονό του Γεωργάκη, φέρνει στην επικαιρότητα το περίφημο όνομα Ηλίας.

Θα κλείσω όμως με τα λόγια του δικού μας Ηλία, που πασπαλίζουν με αγάπη την βιωματική σχέση του με τα ψαράδικα και τους μώλους της Λευκάδας: «Tα μονόξυλα, τα πριάρια, οι ψαρόβαρκες. Οι φίλοι μας. Σαν μεθυσμένοι αλήτες λικνίζονται στον μώλο. Παρατεταγμένες στη σειρά λες και ετοιμάζονται για μάχη. Έτοιμες να πετάξουν, κόβοντας τα σχοινιά. Τον χειμώνα έρμαια του γραιγολεβάντε. Και το καλοκαίρι αναζητούν το γλυκό το μαϊστράλι. Με την όστρια και τον γαρμπή «συνομιλούν». Με παρέα τους γλάρους. Αχώριστοι φίλοι των ψαράδων. Με μια «ερωτική» σχέση μεταξύ τους. Και αυτή η σχέση φαίνεται στην περίοδο κατά την οποία αρχίζουν οι μικροεπισκευές και τα χρωματίσματα. Με την ευλάβεια που τις ξύνουν από την καρίνα ως τα ίσαλα. Χρησιμοποιώντας το καμινέτο και το μίνιο για να «γιατρέψουν» τα τραύματα.»

Η ΔΙΚΗ του ΛΕΥΚΑΔΑ είναι η δική μας Λευκάδα γιατί ο Ηλίας Γεωργάκης με αυτό το έργο του περικλείει όσα αγάπησε και όσα έμαθε εκεί στις γειτονιές της Χώρας. Μέσα απο το βιβλίο του μας μυεί σε άγνωστα πεδία και μας κάνει κοινωνούς της Λευκαδολατρείας του.

 





















Friday, August 6, 2021

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΛΕΥΚΑΔΑ με μελάνι και χρώμα όπου χρειάζεται!



 Της Ιουστίνης Φραγκούλη-Αργύρη

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΛΕΥΚΑΔΑ με σχέδια του Κώστα Σκλαβενίτη Επιστροφή στην αθέατη πλευρά της Λευκάδας μέσα από 30 σχέδια που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια, κάποια ειδικά για αυτή την έκθεση. Μια άλλη ματιά σε γνώριμα μέρη και σοκάκια της πόλης, ένα εικαστικό ημερολόγιο όπου το παρόν μπλέκεται με τις αναμνήσεις και τα χρώματα με τα συναισθήματα. Τα καντούνια, η Πλατεία, Το Κάστρο, σπίτια ταπεινά μα και ‘διάσημα’ αποκτούν νέα ζωή καλώντας μας να δούμε ξανά όλα αυτά που βλέπουμε μα ποτέ δεν είδαμε. Εδώ όλα αλλάζουν μορφή και σχήμα με κάθε ματιά Σαν ζωγραφιστά. (6-19 Αυγούστου)

Χθες, λοιπόν, περπατήσαμε στα σοκάκια της Λευκάδας μέσα από την έκθεση με σκιτσοσχέδια που οργανώνει το Πνευματικό Κέντρο Λευκάδας στην αίθουσα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΤΑΜΟΣ.

Τα σχέδια του Κώστα έχουν μια αφοπλιτική απλότητα, η οποία δεν σκιαγραφεί απλώς τις γειτονιές της Λευκάδας, μα υπαινίσσεται την ξεχωριστή ιστορία τους. Ο καλλιτέχνης, έμπειρος σκιτσογράφος, σε αυτή την έκθεση καταθέτει σχέδια χρωματισμένα με τις παιδικές μνήμες του. Μάλιστα ενσωματώνει και ορισμένα κομμάτια, τα οποία φιλοτέχνησε για την Αθήνα. Θα πρέπει να σημειώσω ότι επιλέγει να χρωματίσει ορισμένα κομμάτια του κάθε σχεδίου, προφανώς δίνοντας ειδικό βάρος στις δικές του προτιμήσεις. 

Για μας που μεγαλώσαμε στα στενά της πόλης, η έκθεση προσφέρει ένα ταξίδι στις μνήμες μας, μια βουτιά στο πολύχρωμο παρελθόν της Λευκάδας. Είναι μια υπέροχη νότα μέσα στην προσποίηση της εικαστικής πολυλογίας των ημερών μας.

Βιογραφικό σημείωμα

Ο Κώστας Σκλαβενίτης γεννήθηκε στη Λευκάδα το 1984 από τον Χρήστο Σκλαβενίτη και την Κονδύλω Βεργίνη. Σπούδασε στο τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και συνέχισε με Master of Arts in Design στον ΑΚΤΟ – Middlesex University. To 2009 ξεκίνησε να εργάζεται ως εικονογράφος / σκιτσογράφος.
Έχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με το περιοδικό «Ταχυδρόμος», την εφημερίδα «Το Βήμα» και τις εκδόσεις «Έννοια».

Ο Ιταλός γελοιογράφος Altan με τον Κώστα Σκλαβενίτη, στο Μετρό του Συντάγματος στην έκθεση της Λέσχης Ελλήνων Γελοιογράφων.

Από το 2010 είναι σκιτσογράφος στην εφημερίδα «Τα Νέα». Συνεργάζεται επίσης με το περιοδικό «Book’s Journal» και το «socomic.gr» κάνοντας κόμικς και εικονογραφήσεις.

 Ο Κώστας Σκλαβενίτης έχει εκδώσει τα κόμικς: Σαν Όνειρο (Εκδόσεις webcomics), Σπάρτακος (2 τεύχη σε συνεργασία με τον Δ. Σαββαΐδη, Εκδόσεις addart), Εικόνες στα Σύννεφα και Στη Σκιά της Ακρόπολης (Εκδόσεις jemma press).

 Έχει συμμετάσχει σε διάφορες εκθέσεις και φεστιβάλ, στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Athens Video Art Festival 2008 και 2010, Μilano Film Festival 2008. Το 2013 πήρε μέρος στο Leskovac Comics Festival, όπου κέρδισε το β΄ βραβείο για την καλύτερη σύντομη ιστορία στα Βαλκάνια.

 Είναι μέλος της Λέσχης Ελλήνων Γελοιογράφων. Μάλιστα στην έκθεση της Λέσχης με θέμα «Δημοκρατία σε κρίση» στο Μετρό του Συντάγματος, το σκίτσο του Κώστα επελέγη για το εξώφυλλο του λευκώματος.

 Για το οπισθόφυλλο επελέγη το σκίτσο του διάσημου Ιταλού γελοιογράφου Altan, ο οποίος εκπροσώπησε τους συναδέλφους του που ήταν οι επίσημοι καλεσμένοι της Λέσχης.