Η ΤΡΙΚΥΜΙΑ

Η ΤΡΙΚΥΜΙΑ
Το νέο συγκλονιστικό μυθιστόρημα

Saturday, March 7, 2009

Με αφορμή την ημέρα της γυναίκας

Με αφορμή την ημέρα της γυναίκας, φιλοξενώ ένα πολιτικό κείμενο της Χριστίνας Σίνου, η οποία παραδίδει μαθήματα Φιλοσοφίας στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αν και διαφωνώ κάθετα με τον ίδιο τον εορτασμό ως προσυπογράφοντα τον σεξισμό, ωστόσο παραθέτω με την ευκαιρία ένα καθαρό πολιτικό κείμενο για την ανάγκη συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική και την εξσφάλιση της συμμετοχής μέσα απο ποσόστωση.




ΠΟΣΟΣΤΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
ΤΟ ΑΛΛΟΘΙ ΤΗΣ (ΜΗ) ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ;


Της Χριστίνας Σίνου

Πριν περίπου από έναν αιώνα, η Βιρτζίνια Γουλφ έλεγε ότι «αυτό που περιμένουν οι άλλοι από τις γυναίκες είναι να διεξάγουν ευχάριστες συζητήσεις χωρίς να χρειάζεται να έχουν άποψη». Από τότε άλλαξαν πολλά. Η ανάγκη για πλήρωση θέσεων εργασίας και οι θεωρίες περί ισότητας και αναλογικής αντιπροσώπευσης έφεραν τις γυναίκες στο προσκήνιο, παραχωρώντας τους όσα δικαιώματα έχουν και οι άνδρες. Βέβαια, στην πράξη, οι υποχρεώσεις που προκύπτουν από αυτά τα δικαιώματα είναι πολλές και σύνθετες. Το άχθος των καθηκόντων που ανέλαβαν οι γυναίκες, και η λανθάνουσα νοοτροπία περί αδυναμίας τους να ηγηθούν, τις αναγκάζουν τελικά να επικεντρώνονται στην ιδιωτική σφαίρα, αμελώντας την παρουσία τους και τις δραστηριότητές τους στο δημόσιο βίο.
Οι γυναίκες υπο-αντιπροσωπεύονται σε σχέση με την πληθυσμιακή υπεροχή τους. Αυτό αποτέλεσε «πρόβλημα», και γι αυτό τα πολιτικά κόμματα αναζήτησαν την διορθωτική λύση της ποσόστωσης ως μεθόδου αντιπροσώπευσης των γυναικών. Η ποσόστωση συνίσταται στο ότι συγκεκριμένος αριθμός ποσοστού στα μέλη ενός κόμματος και σε συναφείς θεσμικές ομάδες θα είναι γυναίκες. Το μέτρο, ως «θετική διάκριση», έχει σκοπό την άρση των τυπικών εμποδίων, ώστε παρέχοντας ίσες ευκαιρίες, να ωθήσει τις γυναίκες να συμμετέχουν στον δημόσιο βίο. Σήμερα, το ποσοστό ανέρχεται στο 30% ή (συνηθέστερα) 40% του συνόλου των μελών κάθε οργάνου. Ονομάζεται πιο ουδέτερα «ποσόστωση φύλου», για να περιλαμβάνει και τους άνδρες, και δηλώνει ότι κανένα φύλο δε θα καταλαμβάνει λιγότερο από 40% των θέσεων, και όχι περισσότερο από 60%. Επειδή όμως οι γυναίκες είναι αυτές που δεν συμμετέχουν, στην πραγματικότητα το μέτρο αφορά την αριθμητική ενίσχυση των θέσεων που καταλαμβάνουν οι γυναίκες.
Πρωτοπόρες ήταν οι σκανδιναβικές χώρες από τη δεκαετία του 1970, οπότε θεσμοθετήθηκε η ποσόστωση στο σύνταγμα και τους νόμους. Δανία, Νορβηγία, Σουηδία έχουν την υψηλότερη κοινοβουλευτική εκπροσώπηση των γυναικών παγκοσμίως. Το 2002, το 38% των βουλευτών στην Δανία ήταν γυναίκες, το 36% στη Νορβηγία, και το 42% στην Σουηδία . Σε επίπεδο πολιτικών κομμάτων, η ποσόστωση υιοθετήθηκε από τα σοσιαλδημοκρατικά, τα αριστερά κόμματα, και τους πράσινους, ενώ τα συντηρητικά κατέκριναν το μέτρο ως μη δημοκρατικό. Στην Νορβηγία από το 1983 το Εργατικό Κόμμα ορίζει ότι, στις υποψηφιότητες για όλες τις εκλογές, χωρίς εξαιρέσεις, σε δημοτικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, τα δύο φύλα θα αντιπροσωπεύονται τουλάχιστον μέχρι 40%. Το 1988, την ποσόστωση του 40% υιοθετεί το δανικό Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα μόνο για τις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, όχι για τις εθνικές, με την διάταξη ότι η ποσόστωση δεν θα εφαρμόζεται αν δεν είναι επαρκής ο αριθμός των υποψηφίων – η διάταξη καταργήθηκε το 1996 αναγκάζοντας την ηγεσία του κόμματος να αναζητήσει οπωσδήποτε γυναίκες υποψήφιες. Στην Δανία, σήμερα, η ποσόστωση εφαρμόζεται ευρέως σε κόμματα, εκπαιδευτικά ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα, συνδικαλιστικά σωματεία, μη κυβερνητικές οργανώσεις, κ.ο.κ. Το 1994, το σουηδικό Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα εφαρμόζει την αρχή της εναλλαγής των δύο φύλων στις λίστες: αν ο πρώτος υποψήφιος είναι άνδρας, ο επόμενος θα είναι γυναίκα, μετά άνδρας, κ.ο.κ. Σήμερα, στην Σουηδία, περίπου το 50% των βουλευτών είναι γυναίκες, και η ποσόστωση εφαρμόζεται επίσης στο κυβερνητικό επιτελείο όταν την εξουσία αναλαμβάνει το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα.
Στην Γαλλία από το 1999 ισχύει συνταγματική τροπολογία για ίση πρόσβαση ανδρών και γυναικών στην εξουσία, και το 50% των υποψηφίων κάθε κόμματος στις εκλογές πρέπει να είναι γυναίκες. Αν τα κόμματα δεν συμμορφώνονται, υφίστανται περικοπές από την κρατική επιχορήγηση. Αυτό έθιξε ιδιαίτερα τα μικρά κόμματα τα οποία έσπευσαν να προτείνουν γυναίκες υποψήφιες. Τα μεγάλα κόμματα, με οικονομικούς πόρους από ποικίλες πηγές, ακόμα και το Σοσιαλιστικό που προώθησε τον νόμο της ισότητας, δεν συμμορφώθηκαν με την ποσόστωση: περίπου 35% ήταν οι γυναίκες υποψήφιες του Σοσιαλιστικού κόμματος στις εκλογές του 2007, έναντι 20% του συντηρητικού. Μόνο στους Πράσινους της Γαλλίας οι γυναίκες υποψήφιες ήταν περισσότερες από τους άνδρες . Ανάλογες διατάξεις ποσόστωσης για κοινοβουλευτική εκπροσώπηση των γυναικών ισχύουν εδώ και χρόνια σε Βρετανία, Γερμανία, Ιταλία, και Βέλγιο.
Ο κοινοτικός κώδικας (Ν. 3463) της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβάλλει από το 2006 την ποσόστωση σε όλες τις χώρες-μέλη, και βάσει αυτού, στον νέο εκλογικό νόμο που ψηφίστηκε από το ελληνικό κοινοβούλιο ορίζεται ότι το 1/3 στη λίστα των βουλευτών Επικρατείας κάθε κόμματος πρέπει να καταλαμβάνεται από γυναίκες. Ήδη, τα ελληνικά κόμματα εφαρμόζουν την ποσόστωση στα όργανα και τις επιτροπές διαβούλευσης και λήψης αποφάσεων. Επίσης, με ειδική τροπολογία του ελληνικού κοινοβουλίου (Φεβρουάριος 2008), η ποσόστωση 1/3 για τις γυναίκες επιβάλλεται προς εφαρμογή σε επιστημονικές επιτροπές και ερευνητικά κέντρα.
Το μέτρο της ποσόστωσης προκάλεσε αντιδράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες − όχι ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Θεωρήθηκε μη δημοκρατικό, ότι παραβιάζει την αρχή της ίσης ευκαιρίας για όλους, επειδή επιλέγονται άτομα με ένα διακριτό χαρακτηριστικό, το φύλο. Χλευάστηκε ότι προωθούνται γυναίκες χειραγωγήσιμες από τους άνδρες-αρχηγούς, και, πρακτικά, προκάλεσε συγκρούσεις μεταξύ τοπικής και κεντρικής εξουσίας. Σύμφωνα με τις έρευνες και την υπάρχουσα εμπειρία, χρειάζονται τρεις περίπου εκλογικές αναμετρήσεις ώστε να εξοικειωθεί το εκλογικό σώμα και τα πολιτικά όργανα με το μέτρο της ποσόστωσης. Όμως, το ζήτημα είναι ότι θα χρειαστούν αρκετά χρόνια ακόμα, μέχρι να αρθούν τα κρυμμένα εμπόδια που απομακρύνουν τις γυναίκες από τα κέντρα εξουσίας και τις θέσεις ηγεσίας.



Δημοσιεύτηκε:
Η Νέα Πολιτική (μηνιαίο πολιτικό περιοδικό), εκδόσεις Παπαζήση, Ιούνιος 2008, τεύχος 31, σσ. 34-35.

7 comments:

δεσποιναριον said...

Καλημερα Ιουστινακιον το μεταφεμινιστικον. Την χαρηκα αυτη την αναρτηση σου. Η ποσοστωση εδω εφαρμοζεται περισσοτερο για φυλετικες συμμετοχες. Και με κυρωσεις φυσικα. Φαινομενικα δινει την εντυπωση οτι ειναι αντιδημοκρατικη διαδικασια, αλλα στην πραγματικοτητα δεν ειναι. Και πιθανον να ερχεται σε συγκρουση με τυχον σχεδια μας αλλα αν το δουμε συνολικα το θεμα, ειναι θετικη. Η κοινωνικη εκπροσωπιση σε ολους τους τομεις ειναι πιο αντιπροσωπευτικη ετσι. Και οχι μονο. Επι πλεον δινει την ευκαιρια σε ανθρωπους με διαφορετικες αντιληψεις και ευαισθησιες να βρισκουν τροπους για κοινη αντιμετωπιση των πραγματων και εθκαιρια να μαθουν ο ενας απο και για τον αλλο. Και εφοσον οι αποφασεις λαμβανονται απο ισα ποσοστα, νατη η εννοια της δημοκρατιας.
Εκεινο που θα ηθελα να δω σε επομενο σταδιο ειναι να περιλαμβανουν επιχειρησεις γυναικων σε minority companies.
Πολλες φορες το να θελεις να προσλαβεις μια γυναικα για να συμπληρωσεις την quota σου προσπερνωντας εναν ανδρα που ειναι πιο καταλληλος, ειναι αδικια αλλα και ασυμφορο για τον προσλαμβανοντα. Ουδεν καλον αμιγες κακου. Η ποσοστωση με βρισκει συμφωνη.
Σε φιλω πολυ.

δεσποιναριον said...

διορθωση "να ΜΗ περιλαμβανουν επιχειρησεις γυναικων σε μαϊνοριτυ"

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Δεσποινάριον,
Πιστεύω πως κάποτε θα ωριμάσει η κοινωνία μας για να μην χρειάζεται ποσοστώσεις ούτε σε επίπεδο φυλετικό ούτε σε επίπεδο φύλου.
Καλή σου μέρα Αρχόντισσα!
Το κάψατε χτές με τον Τεντούλη σου;
Να σου ζήσει το μωράκι σου

pylaros said...

Αγαπητή Ιουστίνη,

Για τις γυναίκες, το παραδέχομαι και το ασπάζομαι, πρέπει να έχουν κι έχουν τα ίδια και ίσα δικαιώματα, άνδρες και γυναίκες, αυτό όμως παρατηρείται μόνο σε ορισμένα κράτη.
Αλλά, εγώ προσωπικά φοβάμαι τις γυναίκες αστυφύλακες, τις γυναίκες δικαστίνες, εξεταστές, και ότι έχει να κάνει, με αρχές. Εκτελούν κατά γράμμα την υπηρεσία τους δεν σου δίνουν την ευκαιρία να απολογηθείς, να αναπνεύσεις για τίποτα.
Επίσης λατρεύω τις γυναίκες, χωρίς αυτές δεν θα υπήρχε ζωή, μα δεν θα υπήρχα ούτε εγώ ο ίδιος.
Χαιρετισμούς από την Άνοιξη, επιτέλους έφθασε στη Νέα Υόρκη
Γαβριήλ

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Γαβρίλη μου,
Κι εδώ έσκασε η άνοιξη μαζί με τη μέρα της Γυναίκας. Είναι φανερό πως ένας λάτρης των θηλυκών σαν του λόγου σου, θα συμφωνείς με την ποσόστωση.
Πολλά χαιρετίσματα στην πόλη που λατρεύω!

Αστοριανή said...

...Μου θυμίσατε την εποχή όπου το καλοκαίρι του .70 ήρθα -νιόπαντρη- στην Ν.Υ. κι εδωσα εξετάσεις για λογίστρια στα γραφεία της Μόμπιλ-Όιλ, αφού για διδασκαλία μ' έστελναν στο Μπάφφαλο, άπστειτ!
Από 35, περάσαμε τρείς, μια Ιρλανδέζα, εγώ και μία Μελαχρινή...
με εξάμηνη επανεξέταση ικανοτήτων..
Πάνω στο μήνα, η μελαχρινή απολύθηκε... ρώτησα τον λόγο και μου είπαν ότι δεν ήξερε "2+2=4"...
Ευλόγως ρώτησα γιατι την προσέλαβαν κι εκεί έμαθα τότε τη λέξη "ποσόστωση"!!!
Από τότε μέχρι τώρα, πάρα πολλά έχουν αλλάξει, μα η ανδρική "υπεροχή" -εκτός από τα βαρέα επαγγέλματα όπου η γυναίκα θα πρέπει να προσέχει αν θέλει να γίνει μητέρα-
είναι και θα είναι φανερή.
Δεν παύει δε, να είναι και νόμισμα δύο όψεων...
Καλή Άνοιξη, όμως,
Γιώτα,
Αστοριανή.
ΝΥ

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Αναρρωτιέμαι πόσο έμεινες στην εταιρεία ως λογίστρια. Πόσα χρόνια καταπίεσες τα αισθήματά σου γλυκειά μου Γιώτα.
Οσο για την ποσόστωση είναι αποτέλεσμα κοινωνικής ανωριμότητας. Κάποτε θα είμαστε ίσοι και προπάντων ισότιμοι!
Φιλιά