Η ΤΡΙΚΥΜΙΑ

Η ΤΡΙΚΥΜΙΑ
Το νέο συγκλονιστικό μυθιστόρημα

Wednesday, April 1, 2009

Η Ρόδος ήταν υπέροχη!

Ελένη Γκίκα, Ιουστίνη Φραγκούλη, Βασίλης Ζηλάκος και στο βάθος ο λογοτέχνης-εκδότης Γιώργος Χρονάς, που προήδρευσε των εργασιών του Συνεδρίου
Στο πάνελ της δημόσιας συζήτησης

Το dream team του Κέντρου. Σε πρώτο πλάνο η λογοτέχνις Τίτσα Πιπίνου


Η Ελένη Γκίκα παρακολουθεί την τοποθέτηση του καθηγητού Αναστάση Κοντάκου, διευθυντού του Κέντρου




Τα κορίτσια ευτυχέστατα υπο το φώς της Μεσογείου




Με θέα το απέραντο Αιγαίο




Ο αντιδήμαρχος κ. Αλαχούζος με τη σύζυγό του






Η συνάδελφος απο το Πρώτο Θέμα Τίνα Μανδηλαρά






Ο συνάδελφος Μανώλης Πιμπλής απο τα ΝΕΑ


Ο διευθυντής του Κέντρου καθηγητής Αναστάσης Κοντάκος




Ο Ξενοφών Μπρουντζάκος, συνάδελφος απο το Ποντίκι και σύζυγος της φιλενάδας μου εκπληκτικής τραγουδίστριας Γιούλης Τσίρου



Αφιερωμένο εξαιρετικά στη συνάδελφο Ελένη Γκίκα για τις μέρες της εφηβείας στη Ρόδο μας





Της Ιουστίνης Φραγκούλη

Η Ρόδος ήταν υπέροχη, λουσμένη στο μεσογειακό φώς της. Φτάσαμε με την συνάδελφο Ελένη Γκίκα μεσημέρι Παρασκευής για να συμμετάσχουμε στο Συνέδριο «Τύπος και Βιβλίο» που διοργανώθηκε το Σάββατο απο το Διεθνές Κέντρο Συγγραφέων και Μεταφραστών Ρόδου. Περάσαμε συγκλονιστικά εξαιτίας της άψογης διοργάνωσης του Συνεδρίου απο το dream team του καθόλα ευρωπαϊκού Κέντρου, που κρέμεται θαρρείς πάνω απο το Αιγαίο.


Ο πρόεδρος κ. Αναστάσης Κοντάκος ήταν ένας άψογος οικοδεσπότης, το ίδιο και ο δήμαρχος Ρόδου Χατζής Χατζηευθυμίου, ο οποίος στηρίζει το Κέντρο με κάθε τρόπο.

Εκεί ξεδιπλωθήκαμε όλοι οι συνάδελφοι (δημοσιογράφοι και λογοτέχνες) σε σχέση με τη θεματική Τύπος και Βιβλίο. Εκεί γνωρίστηκα με την υπέροχη λογοτέχνιδα της Ρόδου Τίτσα Πιπίνου, της οποίας τα βιβλία διαβάζω αυτή τη στιγμή (θα επανέλθω περι της αισθαντικής γραφής της αργότερα με ειδική ανάρτηση).
Εκεί ανταλλάξαμε ιδέες και σκέψεις με κάθε ειλικρίνεια μεταξύ μας. Εκεί γίναμε φίλοι εμείς που δεν γνωριζόμασταν ούτε εξ όψεως ως χτές.
Εκεί φάγαμε στα υπέροχα ουζάδικα μεζέδες , στα σίκ εστιατόρια ψαράκια κι άλλες νοστιμιές της Ρόδου. Εκεί μεθύσαμε με τη μυρωδιά του Αιγαίου.

Εκεί είδα και ξαναείδα την οικογένεια του Ροδίτη Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος, τη μητέρα του και τα αγαπημένα αδέρφια του (Κι αυτό θα είναι ένα άλλο πόστ στο άμεσο μέλλον).
Γέμισα απο Ρόδο, φούντωσα απο έντονα συναισθήματα γι ανθρώπους που θέλω να ξαναδώ και μάλιστα στο άμεσο μέλλον.



Κι όλα αυτά χάρη στην αγαπημένη συνάδελφο Ελένη Γκίκα, που επέμενε πως έπρεπε να έρθω σ΄αυτό το συνέδριο, πως ήθελε να είμαι ανάμεσά τους.


Τους ευχαριστώ όλους.







Ακολουθεί το ρεπορτάζ στο ΑΠΕ, τα συμπεράσματα του Συνεδρίου καθώς και οι εισηγήσεις της Ελένης Γκίκα και εμού . Τις μοιράζομαι μαζί σας για την εμπειρία.

Τύπος και Βιβλίο στη Ρόδο

Με θέμα «Τύπος και Βιβλίο» διοργανώθηκε το Σάββατο στη Ρόδο ημερίδα απο το Διεθνές Κέντρο Συγγραφέων και Μεταφραστών Ρόδου με πρωτοβουλία του προέδρου καθηγητού Αναστάση Κοντάκου.Στην εν λόγω ημερίδα , όπου προήδρευσε ο λογοτέχνης και υπεύθυνος της Βιβλιοθήκης της Ελευθεροτυπίας Γιώργος Χρονάς συμμετείχαν επίσης οι δημοσιογράφοι-λογοτέχνες:Ελένη Γκίκα (Έθνος), Κώστας Κατσουλάρης (Ελεύθερος Τύπος), Πόλυ Κρημνιώτη (Η Αυγή), Τίνα Μανδηλαρά (Το Πρώτο Θέμα), Ξενοφών Μπρουντζάκης (Το Ποντίκι), Μανόλης Πιμπλής (Τα Νέα), Όλγα Σελλά (Η Καθημερινή), Γιώργος Χρονάς και Βασίλης Ζηλάκος (Ελευθεροτυπία), Μαίρη Παπανδρέου (Πρόοδος Ρόδου), Πόλυ Χατζημάρκου (Δημοκρατική Ρόδου), Ιουστίνη Φραγκούλη-Αργύρη (ΑΠΕ, Μόντρεαλ-Καναδά).
Με την Ημερίδα «Τύπος και Βιβλίο» το Διεθνές Κέντρο Συγγραφέων και Μεταφραστών Ρόδου εγκαινίασε τη νέα περίοδο των εργασιων του καθώς και μια σειρά εκδηλώσεων που θα αφορούν τα μέσα –ηλεκτρονικά και έντυπα– και το βιβλίο. Οι εκδηλώσεις, όπως άλλωστε και το Κέντρο τελούν υπο την αιγίδα του Δήμου της Ρόδου.

Οι συμμετέχοντες συζήτησαν συνολικά και επι μέρους για την προσέγγιση, την παρουσίαση και την προώθηση του βιβλίου (επιστημονικό, λογοτεχνικό κ.λπ.) στο αναγνωστικό κοινό μέσα από τους παρακάτω τέσσερεις άξονες θεματολογίας, όπως είχαν ορισθεί :1. Παρουσίαση βιβλίου: διαφήμιση ή βιβλιοκριτική;2. Ελληνικά, μεταφρασμένα ξενόγλωσσα ή πρωτότυπα ξενόγλωσσα κείμενα: κριτήρια επιλογής και αναγνωστικό κοινό.3. Μεταφρασμένη λογοτεχνία: απόδοση ή δημιουργία;4. Λογοτεχνία της περιφέρειας ή «περιφερειακή» λογοτεχνία;
Η ημερίδα άρχισε απο το στρογγυλό τραπέζι το πρωί στο χώρο του Κέντρου, όπου οι προσκεκλημένοι σύνεδροι τοποθετήθηκαν επι των ενοτήτων της θεματικής προσεγγίζοντας καθένας απο την οπτική του γωνία το ευρύ και πολυδιάστατο ζήτημα της προβολής του βιβλίου μέσα απο τον τύπο. Τα συμπεράσματα καταγράφηκαν απο το Κέντρο και παρουσιάστηκαν αποσπασματικά στο κοινό σε ανοιχτή εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε σε ξενοδοχείο της πόλης το απόγευμα.

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων ο δήμαρχος Ρόδου Χατζής Χατζηευθυμίου, ο αντιδήμαρχος υπεύθυνος Πολιτισμού Αντώνης Αλαχούζος, ο αντιδήμαρχος μεσαιωνικής πόλης Ιωάννης Γιαννακάκης, η λογοτέχνις Τίτσα Πιπίνου και όλη η ομάδα του Κέντρου που αποτελείται απο τη διευθύντρια Μαρία Καμμά , τη Θωμαίδα Βεργωτή, την Ελευθερία Μπινίκου, τη Νάνσυ Τρυποσκούφη, τη Βασιλική Γεωργακοπούλου, το Σάββα Σπυρόπουλο και τον Ηλία Μουντζαράκη.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΩΝ ΡΟΔΟΥ

«ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟ»

28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009

ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ

Παρουσίαση βιβλίου: διαφήμιση ή βιβλιοκριτική;

Υπάρχουν τρεις κατηγορίες κριτικών: α) συγγραφείς που είναι και κριτικοί β) οι κριτικοί και γ) όσοι κάνουν ρεπορτάζ, συνεντεύξεις, παρουσιάσεις κτλ.

Βιβλιοκριτική.
Οι βιβλιοκριτικοί διαβάζουν ό,τι γνωρίζουν, ό,τι τους αρέσει, ό,τι τους ενδιαφέρει, ό,τι ακούγεται και ό,τι διαφημίζεται, καθώς τις περισσότερες φορές το σημαντικό και διαφορετικό απαιτεί χρόνο που στις μέρες μας δεν υπάρχει. Στοιχεία ενός καλού βιβλιοκριτικού είναι η εντιμότητα και η ευθύνη.

Οι βιβλιοκριτικοί δεν αναγνωρίζουν εύκολα νέους συγγραφείς στη λογοτεχνία. Οι κλίκες και η νεκρολαγνία ακόμα και σήμερα ισχύουν σε μεγάλο βαθμό.
Ένας άλλος λόγος που οι κριτικοί γράφουν για γνωστά πρόσωπα είναι για να προσελκύσουν τον αναγνώστη.

Ο συγγραφέας κρίνεται όπως κρίνεται και ο κριτικός. Ανάγνωση και συγγραφή οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος.

Ο συγγραφέας είναι δέσμιος του κριτικού του και ο κριτικός είναι ένας ακόμη αναγνώστης.

Στις μέρες μας η σχέση αναγνώστη και βιβλίου περνάει μέσα από τα ένθετα των εφημερίδων, οι αναγνώστες αναζητούν πολλές φορές το εύπεπτο και αγοράζουν βιβλία σύμφωνα με τις υποδείξεις ενός ένθετου. Ωστόσο, τα βιβλία που πουλάνε πολύ είναι εκείνα που μεταδίδονται από στόμα σε στόμα.

Ο δημοσιογράφος που ασχολείται με το βιβλίο «είναι καθαρός όσο και ένας οποιοσδήποτε άνθρωπος που μεσολαβεί ανάμεσα σε ένα πνευματικό προϊόν και μια ομάδα καταναλωτών». Ενδιαφέρει «να μην κινδυνεύσουν τα συμφέροντα και η εγκυρότητα της εφημερίδας». Λαμβάνονται υπόψη διάφορες παράμετροι, το γούστο του δημοσιογράφου, του αναγνώστη, των εκδοτικών οίκων και του αρχισυντάκτη.

Η σχέση βιβλίου και τύπου δεν είναι οικονομίστικη συναλλαγή, αλλά μια συνομιλία κατά κανόνα γόνιμη που επιβάλλει το ίδιο το βιβλίο. Είναι μια επικοινωνία της γνώσης και των ιδεών.

Ο κριτικός και η κριτική πρέπει να είναι στην υπηρεσία του συγγραφέα και κατ’ επέκταση της λογοτεχνίας.

Δύσκολο να βρεις χαρισματικό κριτικό αλλά και συγγραφέα

Κριτήρια επιλογής παρουσίασης βιβλίων: φήμη συγγραφέα, δυναμική των συγγραφέων στο κοινό, ανθρώπινες σχέσεις και τέλος, το κείμενο.

Ανυπαρξία κριτικής παιδείας, καθώς μεγαλώνουμε με στερεότυπα και βεβαιότητες.

Η κριτική είναι μέρος του συστήματος μέσα στο οποίο έχει εγκλωβιστεί η λογοτεχνία.

Οι νόμοι της αγοράς καθορίζουν την κριτική και συχνά η βιβλιοκριτική γίνεται με βάση τον αναγνώστη.

Η αγωνία του δημοσιογράφου είναι να γράψει ένα καλό κείμενο, οπότε οδηγείται στην ωραιοποίηση του κειμένου προς χάριν του αναγνώστη. Δε σημαίνει όμως ότι το κάνει κατ’ ανάγκη για εξυπηρέτηση του εκδότη.
Το κείμενο του βιβλιοκριτικού πρέπει να είναι καλογραμμένο γιατί διαφορετικά κανείς δε θα το διαβάσει ούτε θα μπορέσει να διαφημίσει κανέναν μέσα από αυτό.
Οι λιγότερο κατευθυνόμενες σελίδες σε μια εφημερίδα είναι εκείνες που αναφέρονται στο βιβλίο.

Βιβλιοπαρουσίαση:

Οι βιβλιοπαρουσιάσεις γεννήθηκαν με την παρουσίαση του βιβλίου στον τύπο και επηρεάζονται από το διαφημιζόμενο στις εφημερίδες. Δεν έχουν αξιολογικό χαρακτήρα αλλά παρουσιάζονται με θετικό και θεμιτό τρόπο.

Η προώθηση ενός βιβλίου είναι γέννημα θρέμα της αγοράς και των εκδοτών.

Υπάρχουν εφημερίδες που παρουσιάζουν κυρίως λογοτεχνία και όχι ιστορία και φιλοσοφία, καθώς κάτι τέτοιο απαιτεί εξειδίκευση, αλλά και γιατί θεωρούν ότι ενδιαφέρει περισσότερο τον κόσμο. Έτσι, αποκλείονται μεγάλα πνευματικά έργα, όμως οι κανόνες της αγοράς, υπό την ευρεία έννοια, το υπαγορεύουν, διότι η λογοτεχνία πουλάει περισσότερο από την ιστορία, την ποίηση κτλ.

Κάνουν και οι επιστήμονες τις δικές τους βιβλιοπαρουσιάσεις, οι οποίες είναι συνήθως επαινετικές και δεν υπάρχει αυστηρή κριτική.

Γενικά έχει μειωθεί, συρρικνωθεί η αρνητική κριτική. Συγκεκριμένα στο ρεπορτάζ υπάρχει η ανθρώπινη σχέση με το συνεντευξιαζόμενο, γεγονός που ίσως δικαιολογεί την άμβλυνση της αρνητικής κριτικής.

Όσοι κάνουν ρεπορτάζ ασχολούνται με συνεντεύξεις τύπου, προτείνουν θέματα στον αρχισυντάκτη που να προσεγγίζουν ένα ευρύτερο κοινό, αφού γράφουν σε εφημερίδα. Συνήθως, δεν προλαβαίνουν να ολοκληρώσουν όλα τα βιβλία που παρουσιάζουν, γιατί ο χρόνος τους είναι πολύ περιορισμένος. Ασχολούνται με τη λίστα των Best seller, γιατί το θέλουν οι εφημερίδες, οι βιβλιοπώλες, οι εκδότες, οι συγγραφείς, αλλά και οι αναγνώστες.

Ένα μεγάλο μέρος προβολής της ελληνικής βιβλιοπαρουσίασης εξαντλείται σε αυτήν της μεταφρασμένης λογοτεχνίας. Λείπει η κριτική για την ελληνική λογοτεχνία.

Διεθνώς, όπως και στην Ελλάδα, επιλέγονται βιβλία ευπώλητα και όχι με βάθος. Το ελληνικό βιβλίο χρειάζεται πολιτική συστηματικής προβολής, όχι, όμως, με προστατευτισμό.

Ελληνικά, μεταφρασμένα ξενόγλωσσα ή πρωτότυπα ξενόγλωσσα κείμενα: κριτήρια επιλογής και αναγνωστικό κοινό.

Υπάρχουν πολλά βιβλία σταθμός, αλλά δεν έχουν μεταφραστεί ώστε να παρουσιαστούν στο κοινό.

Ενώ οι μεταφραστές θεωρούνται από τα σημαντικότερα πρόσωπα της κοινωνίας από τα 10 βιβλία που μεταφράζονται στη χώρα μας τα 8 δεν είναι καλής ποιότητας, γιατί ένας καλός ατζέντης κάνει έναν ατάλαντο καλό συγγραφέα.

Κριτήρια με τα οποία επιλέγονται ποια βιβλία θα μεταφραστούν στα ελληνικά είναι η επιτυχία στο εξωτερικό, αλλά και οι επιτροπές των εκδοτών.


Μεταφρασμένη λογοτεχνία: απόδοση ή δημιουργία;

Διαβάζουμε ό,τι γνωρίζουμε και ξαναδιαβάζουμε τους ίδιους και πάλι συγγραφείς.

Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλά μεταφρασμένα κείμενα, αλλά δεν είναι ποιοτικά.

Στην Ελλάδα κυκλοφορούν γρήγορα μεταφρασμένα κείμενα.

Ο μεταφραστής είναι και εκείνος ένα είδος συγγραφέα, είναι ένας συγγραφέας που υποτάσσεται σε έναν άλλον συγγραφέα.

Η μετάφραση παίζει κομβικό ρόλο, γιατί υπάρχουν συγγραφείς που κακομεταφράζονται και έτσι αποτυχαίνουν, αλλά και το αντίστροφο. Στην Ελλάδα συχνά οι μεταφράσεις είναι κακές γιατί οι μεταφραστές δεν είναι καλοπληρωμένοι.


Λογοτεχνία της περιφέρειας ή «περιφερειακή» λογοτεχνία;

Βασίζεται στις δημόσιες σχέσεις. Η λογοτεχνία είναι μία δε διαχωρίζεται και δε διαφοροποιείται.

Είναι περιφερειακή, γιατί δεν έχουν παραχθεί στην περιφέρεια μυθιστορήματα ή νουβέλες παρά μόνο διηγήματα και ποίηση, γιατί οι συνθήκες δεν ευνοούν. Έτσι, οδηγούμαστε στην έλλειψη του αστικού μυθιστορήματος. Χρειάζεται μεγάλο αστικό κέντρο για να ανταποκριθεί στις μεγάλες αφηγήσεις.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για κέντρο ή περιφέρεια στη χώρα μας, γιατί και στο κέντρο γράφονται ιστορίες της περιφέρειας και έτσι εξηγείται το γεγονός της απουσίας του αστικού μυθιστορήματος.

Οι δημοσιογράφοι στον Τύπο της περιφέρειας ασχολούνται με πολλά διαφορετικά πράγματα.

Στο κέντρο υπάρχουν πολλές επιλογές, ενώ στην περιφέρεια οι διαπροσωπικές σχέσεις δυσχεραίνουν την ελεύθερη κριτική.

Στην περιφέρεια εκδίδονται πολλά βιβλία με αυτοχρηματοδότηση και η περιφέρεια δεν αποτελεί εμπόδιο να γράψει κανείς ποιοτικά.

Στις εφημερίδες της περιφέρειας τα πολιτιστικά θέματα περιορίζονται συνήθως σε μια σελίδα, όπου κανείς πρέπει να συμπεριλάβει όλες τις εκδηλώσεις, προτάσεις βιβλίων για παιδιά, μεγάλους κτλ.

Αν υπάρχει ταλέντο και οργάνωση μπορεί κανείς να δημιουργήσει οπουδήποτε. Δε χρειάζεται να ζει απαραίτητα σε μια μεγάλη πόλη. Τεράστιο ρόλο παίζει η παιδεία των συγγραφέων.

Άλλωστε, «όλη η ταραχή βρίσκεται στο μυαλό των ποιητών, ακόμη και αν αυτό το κέντρο είναι στο μυαλό τους…»

Η βιβλιοθήκη του Σύμπαντος, Το βιβλίο- Ζαριά που καταλύει το τυχαίο

Της Ελένης Γκίκα

Ο Θεός, κατά τον Μπόρχες, είναι ένα κυκλικό βιβλίο.Το σύμπαν, έχουνισχυριστεί, είναι η Μεγάλη Βιβλιοθήκη Του. Ο Άνθρωπος, η Καινή Διαθήκη Του.Και ό,τι υπάρχει, είναι σκέψη του άπειρου Θεού: η Φύση είναι η πρόζα του καιο Άνθρωπος, η ποίησή του. Το Λεξικό είναι το Σύμπαν κατ’ αλφαβητική σειρά,κατά τον Ιμπν Αραμπί (και όλα αυτά στο «Μπέθ» του Δημήτρη Καλοκύρη).Κι εμείςσυμφωνώντας απολύτως με τον Μαλαρμέ, ναι «ο κόσμος έγινε για να χωρέσει σ’ένα βιβλίο» δεν σας προτείνουμε τίποτα λιγότερο παρά: τον κόσμο, την σκέψητου άπειρου Θεού, ένα μέρος του σύμπαντος.Οι προθήκες, απ’ αρχής δημιουργίαςτων βιβλιοπωλείων, ήταν γεμάτες από παράλληλους κόσμους που ερμηνεύουν τοακατανόητο, από αποκαλυπτικές ζωές που βάζουν τάξη στο χάος, από βιβλία γιαγνώση, για συντροφιά, από βιβλία ιαματικά, φιλοσοφικά, μαγικά και μαγευτικά,από βιβλία- ανθρώπους, από βιβλία- ταξίδια! Από βιβλία, όσα και οιαναγνώστες- συνδημιουργοί. Έτσι ή αλλιώς, διαβάζουμε, με ό,τι έχουμε, μεό,τι είμαστε. Ενδεχομένως γι’ αυτό και στην εποχή της υπερπληροφόρησης, οιβιβλιοθήκες μας πια και να θυμίζουν Βαβέλ. Φυσικά, βρίσκεις τα πάντα: άχυρακαι διαμάντια, αρκεί η επιλογή να μην είναι… τηλεοπτικής λογικής.Διότι αυτό που προέχει - σε όλα, τα κάνει άλλα- είναι το κίνητρο. Στα πάντα!Αλλά στα πάντα! Στην αμαρτία. Στο έγκλημα. Στην εξέλιξη. Στις επιδιώξεις.Στις επιλογές. Φυσικά και στην ανάγνωση και στη συγγραφή.Αυτό το γνωρίζουμε ενδεχομένως και γι’ αυτό η Μάργκαρετ Άτγουντ«Συνομιλώντας με τους νεκρούς» μάζεψε κίνητρα. Και ιδού μερικά… κίνητρα απ’αυτά. Τα αποκαλύπτουν οι ίδιοι οι συγγραφείς στο ερώτημα «γιατί γράφω»:Για να καταγράψω τον κόσμο όπως είναι. Για να καταγράψω το παρελθόν προτούλησμονηθεί. Για να ανασκάψω το παρελθόν επειδή λησμονήθηκε. Για ναικανοποιήσω την επιθυμία μου για εκδίκηση. Επειδή ήξερα πως έπρεπε νασυνεχίσω να γράφω αλλιώς θα πέθαινα. Επειδή να γράφεις σημαίνει νααναλαμβάνεις ρίσκα, και μόνον έτσι γνωρίζουμε ότι είμαστε ζωντανοί. Για ναπαράγω τάξη από το χάος. Επειδή με ευχαριστεί. Για να εκφράσω την ανέκφραστηζωή των μαζών. Για να κατονομάσω το μέχρι τούδε ακατανόμαστο. Για νακοροιδέψω τον Θάνατο. Επειδή η δημιουργία σε εξομοιώνει με το Θεό. Για νααρέσω στις γυναίκες γενικά. Για να ευχαριστήσω και να ψυχαγωγήσω τοναναγνώστη. Για να φανώ πιο ενδιαφέρων απ’ ότι ήμουν στην πραγματικότητα. Γιανα επιβιώσω και μετά θάνατον. Για να βγάλω λεφτά και να χλευάσω αυτούς πουπριν χλεύαζαν εμένα. Για να εκτονώσω την αντικοινωνική μου συμπεριφορά.Γιατί η ιστορία στοίχειωσε μέσα μου και δεν με άφηνε στην ησυχία μου. Για ναμιλήσω για αυτούς που δεν μπορούν να μιλήσουν για τον εαυτό τους. Για ναεπιδιώξω να με κατανοήσει ο αναγνώστης και ο εαυτός μου. Για προσωπικήέκφραση. Για προσωπική ευχαρίστηση. Για να επιστρέψω κάτι από αυτό πουδόθηκε. Για να μιλήσω με τους νεκρούς…Το κίνητρο είναι εκείνο που θα καθορίσει πολλά στη συνέχεια: ποιότητα,αισθητική, ειλικρίνεια, πάθος, ματαιοδοξία, ύφος…Αλλά αυτό το κίνητρο, εν τέλει, δεν είναι μόνο συγγραφικό, είναι καιαναγνωστικό. Πως θα μπορούσε, εξάλλου, να γίνει διαφορετικά. Αυτά τα δύοείναι «σε σχέση». Κατά συνέπεια θα πρέπει να ψάξουμε να βρούμε γιατίδιαβάζουμε εμείς: Για να μαθαίνω. Για να βαθαίνω. Για να ανακαλύπτω. Για νακαταλαβαίνω. Για να κρίνω. Για να ταξιδεύω. Γιατί με ευχαριστεί. Γιατί μεένα βιβλίο ανακαλύπτω εμένα. Ανακαλύπτω τους άλλους. Τη ζωή.Γιατί επικοινωνώ. Γιατί έτσι πρέπει. Γιατί με παρηγορεί. Με ασφαλίζει. Γιατίείναι must. Γιατί με ένα βιβλίο ξεχνιέμαι. Για να σκοτώσω την ώρα μου. Κιεπίσης, αυτό το κίνητρο είναι που καθορίζει πολλά.Και τα… ευπώλητα, ίσως;«Σε γενικές γραμμές πιστεύω ότι πρέπει να διαβάζουμε μόνο βιβλία που μαςδαγκώνουν και μας τσιμπούν. Αν το βιβλίο που διαβάζουμε δεν μας ταρακουνάβίαια σαν γροθιά στο κεφάλι, τότε γιατί να μπούμε καν στον κόπο ν’ αρχίσουμενα το διαβάζουμε; Αυτό που χρειαζόμαστε είναι βιβλία που μας γρονθοκοπούνσαν την πιο οδυνηρή συμφορά, σαν τον θάνατο κάποιου που αγαπάμε περισσότεροκι από τον εαυτό μας, που μας κάνουν να αισθανόμαστε σαν να μας έχουνεξορίσει στα άγρια δάση, μακριά από κάθε ανθρώπινη παρουσία, σαν αυτοκτονία.Ένα βιβλίο πρέπει να είναι ο πέλεκυς για την παγωμένη θάλασσα που κουβαλάμεμέσα μας. Αυτό πιστεύω εγώ».Αυτά πιστεύει ο Alberto Manguel στην περίφημη «Ιστορία της ανάγνωσης».Επειδή ένα βιβλίο μπορεί και να είναι για μας η «ζαριά που καταλύει τοτυχαίο».Αλλ’ επειδή, είπαμε, με ό,τι έχουμε διαβάζουμε, ό,τι είμαστε, για να μαςσυμβεί κάτι, θα πρέπει να το θελήσουμε, να είμαστε ήδη ανοιχτοί. «Σεκλειδωμένες ψυχές ο Θεός δεν εισχωρεί, δεν παραβιάζει» (γέρων Πορφύριος),και σε εποχές που συνηθίζουμε να βαδίζουμε τρέχοντας και όλοι μαζί, «ομοναχικός αναγνώστης ίσως να είναι είδος προς εξαφάνιση». Ίσως και να έχειχάσει ήδη για πάντα «την απόλαυση αυτής της μοναξιάς». Την καταλυτικήσυνάντηση με ένα βιβλίο. Την ανάγνωση που, ως ζαριά, μπορεί και να καταλύσειτο τυχαίο.Εκείνο που παραμένει, ανώδυνο κι ασήμαντο: «σκοτώνω τον χρόνο μου»,διαβάζοντας ό,τι με κολακεύει ή ό,τι μου είναι οικείο, φοβάμαι, τελικά.Κι εδώ μπαίνει ο ρόλος μας. Η εντιμότητα, η ευθύνη μας, η ευχαρίστησή μας,εμείς: οι ενδιάμεσοι.Κολλημένοι ο ένας – ίσως- στις επιλογές του άλλου. Παρασυρμένοι από τηνβιαστική, εμπορική, εκδοτική λογική. Σε λίγους μήνες ένα βιβλίο σανγιαουρτάκι πια, λήγει, παλιώνει. Αυτό που απομένει είναι ό,τι βγήκε, ό,τιδιαφημίστηκε, ό,τι κάτι μας θυμίζει ή μας ευχαριστεί. Το «σημαντικό» και το«διαφορετικό» προυποθέτει και Ρίσκο και Χρόνο. Κι η εποχή μας δεν είναιαυτής της λογικής.Πριν από μερικά χρόνια, ξεγελαστήκαμε άπαντες ότι ζούμε εκδοτική καιδημοσιογραφική άνοιξη, όσον αφορά το βιβλίο. Βιβλία πολλά και σελίδεςαρκετές. Το βιβλίο, προιόν, από τις διαφημίσεις φτάναμε ως και στα…αφιερώματα. Οι κατάλογοι των ευπωλήτων να σε φέρνουν πριν από το…εγκεφαλικό: Έκο και Μάγισσες, ίσα κι όμοια, «Με λένε Μαίρη και είμαι καλά»και Μπόρχες, μαζί!Η υποχρέωσή μας, να αναφερθούμε στα πάντα? Ή σε ό,τι αξίζει, και ποιος θα τοαποφασίσει (και πώς) αυτό από μας?Η τραγική, αλλά και ευνοημένη τελικά θέση μου στο να «πατώ σε δυο βάρκες»(δηλαδή γράφω αλλά και διαβάζω) μου έχει αποκαλύψει με τρόπο ομολογουμένωςοδυνηρό, πολλά. Αντί να δώσουν λύση, εντείνουν το δίλημμα:Επιλέγω ή παραθέτω ακρίτως;Και όταν επιλέγω, αυτοσχεδιάζω, ακολουθώ, ή αναζητώ, διότι εν γνώσει μου πια«μέσα στη φασαρία το χάνεις το σημαντικό;» Και πώς αγνοείς εκείνο για τοοποίο γράφουν οι πάντες; Πώς γυρίζεις την πλάτη σου, όσον αφορά την κριτική,στο αναγνωστικό κοινό;Επ’ ουδενί βεβαίως η βιβλιοκριτική δεν μπορεί να είναι διαφήμιση, μπορείόμως να είναι καθαρά προσωπική επιλογή: διαβάζω ό,τι μ’ αρέσει ή ό,τιεικάζω, ό,τι θα μ’ αρέσει και είμαι αρκούντως ανοιχτή: σε ό,τι καινούργιο,ακόμα και όταν μας υπερβαίνει. Αλλά «κακό χωριό τα λίγα σπίτια», καιφοβούμαι ότι συνήθως δεν συμβαίνει αυτό.Η σίγουρη… επιλογή- λύση, σε ελληνικά ή ξενόγλωσσα, το ήδη γνωστό! Ό,τιγνωρίζουμε, διαβάζουμε και ξαναδιαβάζουμε, σαν φίδι που δαγκώνει την ίδιατου την ουρά. Το διαφορετικό, απαιτεί κόπο και χρόνο, και η βραδύτης καθόλουδεν συνάδει με την βιαστική, γρήγορη, εύπεπτη εποχή.Στη μεταφρασμένη λογοτεχνία, κι εκεί, «το γνωστό» αποτελεί την εγγύηση.Εξάλλου ο μεταφραστής θα πρέπει να είναι με τον συγγραφέα, συγγενικήςλογικής. Μπορείτε να φανταστείτε Μπόρχες χωρίς Κυρακίδη ή Καλοκύρη;Γιουρσενάρ δίχως Χατζηνικολή? Το πόσο σημαντική είναι η Πρου από τονΑύγουστο Κορτώ το διαπίστωσα. Και όποιος από μας που αγαπά τον Μαγιακόφσκι,αναλόγως τον Ρίτσο ή τον Ελύτη, δεν είναι ήδη σίγουρος για της μετάφρασηςτην δημιουργική λογική; Ακόμα και η θέση του «και», κάνει την πρόταση, μιαάλλη.Όσο για την «λογοτεχνία της περιφέρειας», μόνο οι δημόσιες σχέσεις μπορεί ναέχουν αφετηρία αθηνοκεντρική. Η λογοτεχνία είναι ΜΙΑ και δεν γνωρίζει ούτεόρους, ούτε και όρια: χρονικά ή γεωγραφικά.Και ο χρόνος, ο μέγας φίλος της, ευτυχώς, θα αναλάβει να ξεχωρίσει τα πάντα.Γι’ αυτό λοιπόν κανείς από μας ας μην ανησυχεί.Βιβλίο και Χρόνος, θα παραμείνουν οι καλύτεροι φίλοι.Τύπος και Βιβλίο… Ειλικρινά, δεν ξέρω τι να σας πω.Με ό,τι έχει κανείς επιλέγει, ό,τι είναι. Δυστυχώς, για τους περισσότερουςαπό μας, αγαπάμε ό,τι μας μοιάζει και όχι ό,τι αξίζει.Ελπίζω να μη σας κούρασα πολύ. Ευχαριστώ.

Ας ανακαλύψουμε την ελληνική λογοτεχνία
Της Ιουστίνης Φραγκούλη-Αργύρη

Κατ΄αρχήν θα ήθελα να ευχαριστήσω το Διεθνές Κέντρο Συγγραφέων και Μεταφραστών Ρόδου για την πρόσκληση καθώς και τη συνάδελφο Ελένη Γκίκα για την παραίνεση να παρευρεθώ σ΄αυτό το τόσο ενδιαφέρον συνέδριο.

1. Παρουσίαση βιβλίου: διαφήμιση ή βιβλιοκριτική;
2. Ελληνικά, μεταφρασμένα ξενόγλωσσα ή πρωτότυπα ξενόγλωσσα κείμενα: κριτήρια επιλογής και αναγνωστικό κοινό.
3. Μεταφρασμένη λογοτεχνία: απόδοση ή δημιουργία;
4. Λογοτεχνία της περιφέρειας ή «περιφερειακή» λογοτεχνία;


Προβληματίσθηκα πολύ ως προς το ποιά θεματική ενότητα να προσεγγίσω σ΄αυτή την ημερίδα, όπου έγκριτοι συνάδελφοι έχουν κληθεί να καταθέσουν τις απόψεις τους σχετικά με την προώθηση του βιβλίου μέσα απο τις σελίδες των εντύπων.

Ζώντας σε δύο πραγματικότητες ταυτόχρονα, της Ελλάδας και του Καναδά και ορμώμενη απο το Μόντρεαλ, όπου ζώ και εργάζομαι τα τελευταία 20 χρόνια, θα ήθελα να δώσω το στίγμα της προβολής της λογοτεχνίας στην χώρα της διαμονής μου, όπου συνυπάρχουν αρμονικά δύο πολιτισμοί , ο αγγλόφωνος και ο γαλλόφωνος με τις ανάλογες επιρροές απο την Αμερική και την Ευρώπη ταυτόχρονα.

Ο Καναδάς, λοιπόν, μια τεράστια αλλά αραιοκατοικημένη χώρα με δύο επίσημες γλώσσες , την αγγλική και τη γαλλική, παλεύει απο της ύπαρξής του ως κράτος να δημιουργήσει μια δική του λογοτεχνική ταυτότητα, η οποία θα είναι διαφοροποιημένη απο εκείνη της σαρωτικής αμερικάνικης κουλτούρας αλλά και απο την παραγωγή της γαλλικής λογοτεχνίας.

Ετσι, τόσο στα αγγλόφωνα όσο και στα γαλλόφωνα έντυπα του βιβλίου,(όλες οι εφημερίδες και τα πολιτιστικά έντυπα περιέχουν εβδομαδιαία ένθετα για το βιβλίο απαρεγκλίτως και χωρίς εκπτώσεις σε μέγεθος ή σχήμα) κυριαρχεί η βαθειά πολιτική πρόθεση να σμιλευτεί το πορτρέτο της καναδικής λογοτεχνίας ως αυτούσιο είδος στη διεθνή λογοτεχνική σκηνή. Ως εκ τούτου, επιχειρείται να δοθεί χώρος κατα 70% στην βιβλιοκριτική της καναδικής λογοτεχνίας και 30% στη διεθνή βιβλιοκριτική, προκειμένου να αναδειχθεί η ντόπια πνευματική παραγωγή και να οδηγηθούν οι αναγνώστες στην αγορά και την ανάγνωση της.

Ενώ λοιπόν, μοιραία η καναδική αγορά κατακλύζεται απο χιλιάδες τίτλους αμερικάνικων ή γαλλικών βιβλίων, τα ένθετα του βιβλίου στις εφημερίδες και τα περιοδικά ασχολούνται συστηματικά με την παρουσίαση των καναδικών βιβλίων, προκειμένου να υποστηριχθεί η τοπική λογοτεχνία της χώρας και να αποτραπεί η αφομοίωσή της προς τις ομόγλωσσες λογοτεχνικές σκηνές των ΗΠΑ και της Γαλλίας αντίστοιχα.

Οπως λέει η μεγάλη συγγραφέας Μάργκαρετ Ατγουντ, η οποία έχει κατορθώσει να ξεφύγει απο τα στενά όρια της πατρίδας της νικώντας το κατεστημένο της μικρής χώρας στην άγρια πραγματικότητα της μαζικότητας της βιβλιαγοράς:

«Κάθε χώρα ή κουλτούρα έχει ένα μοναδικό ενωτικό και υποστηρικτικό σύμβολο στον πυρήνα της . Το σύμβολο, είτε είναι λέξη, φράση, ιδέα, εικόνα ή όλα μαζί λειτουργεί ως σύστημα ιδεών (πρόκειται για ένα σύστημα ιδεών όχι πάντοτε φορμαρισμένο), το οποίο κρατάει τη χωρα ενωμένη και βοηθάει τους ανθρώπους να συνεργάζονται σε κοινούς στόχους.

Το κεντρικό σύμβολο του Καναδά και –αυτό βασίζεται σε δεκάδες περιπτώσεις τόσο στην αγγλική όσο και στη γαλλική λογοτεχνία- είναι αναμφισβήτα η Επιβίωση. Πρόκειται για μια πολύπρόσωπη και πολυεπίπεδη ιδέα. Για τους πρώτους εξερευνητές και εποικιστές σήμαινε στεγνή επιβίωση σε σχέση με εχθρικούς παράγοντες, φύση και αυτόχθονες Ινδιάνους. Να σμιλέψεις ένα τόπο κι ένα τρόπο να κρατηθείς ζωντανός σαν ξύλο στον κυκλώνα. Πολλοί Καναδοί ποιητές επιλέγουν ως θεματική αυτό το είδος της επιβίωσης. Για το Γαλλόφωνο Καναδά, αφότου οι Αγγλοι κατέλαβαν τα εδάφη του, η πολιτιστική επιβίωση έγινε τρόπος ζωής των ανθρώπων που προσπάθησαν να κρατήσουν τη θρησκεία και τη γλώσσα τους κάτω απο μια ξένη κυβέρνηση.Και στον Αγγλόφωνο Καναδά καθώς οι Αμερικανοί κρατούν τα ηνία, η επιβίωση γίνεται στοιχείο παραμόνιμης έμπνευσης».

Αλλά η κύρια ιδέα είναι η πρώτη: να κρατηθεί η τοπική λογοτεχνία, να επιβιώσει σ΄αυτούς τους καιρούς της επιβολής κυρίαρχων πολιτισμικών προτύπων λόγω των γλωσσών μεγάλης και ευρείας επιρροής, που αγγίζουν εκατομμύρια αναγνωστών.

Καθώς διάβαζα το βαθειά μελετημένο απόσπασμα της θέσης της Ατγουντ για την επιβίωση της καναδικής λογοτεχνίας μέσα στον καταιγισμό της αντίστοιχης αμερικάνικης και γαλλικής, αναρρωτήθηκα πώς προβάλλεται τελικά η ελληνική λογοτεχνία στα έντυπα της πατρίδας μου σε σχέση με την ξένη.

Διατρέχοντας κάθε εβδομάδα τα ένθετα των βιβλίων ανα τις ελληνικές εφημερίδες, με λύπη διαπιστώνω πως το μεγάλο μέρος προβολής της λογοτεχνίας εξαντλείται στην βιβλιοκριτική ή απλή παρουσίαση μεταφρασμένων βιβλίων των αγορών του κόσμου.

Κι ενώ πιστεύω ακράδαντα στην διείσδυση της διεθνούς λογοτεχνίας στη χώρα μας προκειμένου το αναγνωστικό κοινό να κοινωνήσει των νέων ιδεών και τάσεων , ταυτόχρονα απορώ για το έλλειμμα προβολής και προώθησης των έργων της ελληνικής λογοτεχνίας.

Αυτό που με προβληματίζει τα μάλα είναι πως ακόμη και απο την ξένη λογοτεχνική σκηνή, επιλέγονται προς μετάφραση και επομένως προς παρουσίαση, βιβλία ευπώλητα χωρίς κανένα ιδιαίτερο βάθος ή στύλ γραφής (πχ. Ο κώδικας Νταβίντσι, το Νησί κα), καθώς οι εκδοτικοί οίκοι υποκύπτουν στη λογική του μπέστ σέλερ.

Πιστεύω πως όλοι εμείς που γράφουμε και προβάλλουμε το βιβλίο στην ευρύτητά του θα πρέπει να συλλογιστούμε βαθειά, πέρα απο στεγανά και δόγματα εδώ στην Ελλάδα. Οφείλουμε να μελετήσουμε τα νέα πονήματα της ελληνικής λογοτεχνίας με σοβαρότητα και σε βάθος, προκειμένου να συντηρήσουμε την ταυτότητα της ελληνικής πενυματικής παραγωγής, που απειλείται όχι απο την έλλειψη δημιουργικότητας και ταλέντων, αλλά απο την αδιαφορία μας να τα αναδείξουμε.

Είμαι πεπεισμένη πως μπορούμε να ξεφύγουμε απο τον μικρόκοσμο της ανακύκλωσης των ίδιων προσώπων και παραπλήσιων έργων. Ας εκπονήσουμε, λοιπόν, μια πολιτική συστηματικής προβολής του ελληνικού βιβλίου, προκειμένου να ανακαλύψουμε τη νέα γενιά της λογοτεχνίας και να την προβάλουμε σε αντιστάθμισμα του καταιγισμού των μεγάλων λογοτεχνικών αγορών του κόσμου.
Δεν προτείνω τον προστατευτισμό (Protectionism) της ελληνικής λογοτεχνίας και καμιάς λογοτεχνίας. Θεωρώ καθήκον μας να περιφρουρήσουμε την πρωτογενή λογοτεχνική παραγωγή μας . Και είναι πλούσια, πιστέψτε με.

Σας ευχαριστώ

21 comments:

Φωτεινή S said...

Την επόμενη φορά παρακλαώ το συν΄δριο να γίνει στο Ρέθυμνο.
Ήθελα να σας δω κι εγώ.
Φιλιά πολλά μεσογειακά!

Αστοριανή said...

Αγαπημένες μου Ιουστίνη και Ελένη.
Είναι ώρα Νέας Υόρκης 12.51!
Σας διαβάζω πάλι και πάλι. Είναι τόσα πολλά που αναφέρθηκαν, μα ίσως και τόσο λίγα αφού δεν έτυχε να έχω τις εισιγήσεις και των υπολοίπων του πάνελ...
Από το σύντομο αυτό χώρο,δεν θα μαγκρυγορήσω. Διαπίστωσα εκείνο που ήδη γνώριζα.
Την ανάλυση των
σκέψεων-παρατηρήσεων της Ιουστίνης και την αναφορά των μύριων υποτιθέμενων ερωτήσεων της Ελένης.
(Δεν είναι ίσως πρέπον να σας αποκαλώ: Ιουστήνη κι Ελένη, μα προς θεού, ούτε "κριτικός" είμαι ούτε εκμαιεύω δέσιμο φιλίας μ' αυτόν τον τρόπο...)
Η γραφή-αναφορά και των δύο σας με ικανοποίησε,και η "κίνηση" γενικά ακούστηκε ενδιαφέρουσα.
Να μου επιτρέψετε να προσθέσω (τουλάχιστον για τα όσα αναφέρθηκαν εδώ) ότι όταν τη μετάφραση την κάνουν μέσω του Κομπιούτερ -για να γλυτώσουν χρόνο, κι... χρόνος είναι χρήμα...-
και όταν ο μεταφραστής είναι ή μέτριος ή δεν είναι λογοτέχνης ο ίδιος, ποτέ δεν θα υπάρξει η αξιόλογη μεταφορά από τη μία γλώσσα στην άλλη...
Άλλωστε, τα βαρυσήμαντα βιβλία, τουλάχιστον άλλων χωρών, έχουν επί πλέον μελετητές για να κυκλοφορήσει ένα βιβλίο, το οποίο θα έχει και μεγάλο κόστος και μεγαλύτερη προώθηση...
Φίλες γλυκιές, σίγουρα περάσατε όμορφα, και το ενδιαφέρον απόψεων θα ήταν τρομερά πολύτιμο. Εκείνο που απομένει είναι να "χτενιστούν" οι προτάσεις και να πάρουν την άνοδο για εφαρμογή.
Αν κάπου σας...ζάλισα κι εγώ, έ! μεσάνυχτα είναι, κι όλη η ...φύσις ησυχάζει...
Φιλάκια σε όλους/ες κι ευχές (από τώρα) για το Πάσχα.
Δική σας,
Υιώτα Στρατή,
Αστοριανή,
Νέα Υόρκη.

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Αγαπημένη Φωτεινή,
Να μας οργανώσετε ένα συνέδριο στο μεσιαωνικό τείχος κι εμείς θα είμαστε απήκου το υπόσχομαι.
Πόσο έχω πεθυμήσει την πόλη σου, το νησί σου!
Φιλιά

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Γιώτα λατρεμένη,
Ξέρω πως η καρδούλα σου χτυπάει απο μια μεγάλη επιθυμία να μοιραζόσουν μαζί μας τις σκέψεις σου σε ένα συνέδριο για τη λογοτεχνία της Διασποράς. Θα γίνει, πίστεψέ με.
I HAVE A DREAM, όπως είχε πεί ο Κίνγκ. Να κάνω την ελληνική λογοτεχνία της σήμερον παγκόσμια υπόθεση γιατί της πρέπει!
Σε γλυκοφιλώ. Η φιλία μας είναι υπαρκτή, δεν υπάρχουν σύνορα σ΄αυτά.

Μηθυμναίος said...

Θα στεκόμουν μόνο στις ομορφιές (προσώπων, χώρου και τοπίου) μα διαβάζοντας, στη συνέχεια, όλα όσα αναφέρθηκαν (και τις θέσεις σας), παρότι δεν είμαι ο ειδικός, θαυμάζω τη δύναμη και την προσπάθειά σας να δοθεί η αξία και προβολή που αρμόζει στο ελληνικό βιβλίο και στη νέα γενιά λογοτεχνών.
Όσο για την κριτική, ταπεινή μου γνώμη, είναι πως, δυστυχώς, δεν υπάρχει πια στις μέρες μας. Τη θεωρώ, πλέον, κατευθυνόμενη από τα συμφέροντα των εκδοτών.

Ιουστίνη μου, σε φαντάζομαι, «φουντωμένη από τα έντονα αισθήματα σου» όταν βρέθηκες με την οικογένεια του Σπυρίδωνα, κι αναλογίζομαι το πισωγύρισμα σ’ εκείνες τις μνήμες του «Ασυμβίβαστου».

Για να πω και την αλήθεια μου, επί τούτου την άφησα για σήμερα μήπως, λόγω Πρωταπριλιάς χτες, θεωρηθεί αλλιώς…
Πράγματι τα δυο κορίτσια (Ιουστίνη και Ελένη) όχι μόνο «ευτυχέστατα» δείχνουν, αλλά ξεχωρίζουν λαμπερά και περικαλλή και ουχί «υπό το φως της Μεσογείου» αλλά ΥΠΕΡ αυτού!!!

Καλημέρα σας!

alef said...

Απίστευτη είσαι (κι εγώ έχω παχύνει!) Εχεις τόση ενέργεια! (είμαι τελείως... χαλβάς ένα πράγμα) Φιλιά, Ιουστινάκι (αυτό θα πει ρεπορτάζ!) Καλέ δε μπορείς να με βγάζεις ψηλή, ξανθιά κι αδύνατη ακόμα? (διότι σε έχω ικανή και γι' αυτό!)Πότε ήρθες, πότε έφυγες, πότε τα 'γραψες... (και σέρνομαι από την πολυθρόνα, στον καναπέ και στο στρώμα!)

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Τί όμορφα τα λές αγαπημένε μου Στράτο! Ηταν μια συγκλονιστική εμπειρία, ΟΜΟΛΟΓΏ.
Οσον αφορά στην κριτική, θα διαφωνώσ πως δεν υπάρχει. Υπάρχει αλλά είναι ολιγοσυλλεκτική, αυτό είναι το πρόβλημα κατα τη γνώμη μου.
Σε ευχαριστούμε για τα ωραία σου λόγια. Σε λίγο οι φωτο απο το πάρτυ, όπου κι εσύ έλαμπες!!!

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Ελένη μου βελουδένια,
Είσαι πανέμορφη μέσα στα συνδυασμένα ντυσίματά σου. Κούκλα σωστη και γλυκειά σαν γαλακτομπούρεκο!
Είσαι κομψότατη, τώρα γιατί θέλεις να γίνεις ξανθειά; Υποννοείς κάτι για μένα ;;;(Οι έξυπνες ξανθειές κλπ κλπ!!!)
Σε θαυμάζω για την ηρεμία σου, για τα αποστάγματα του νού σου που καταλήγουν σε υπέροχα γραπτά.
Οσο για μένα, παραμένω η γυριστρούλα του ρεπορτάζ αυτο είναι όλο!
Φιλί με βροχούλα ανοιξιάτικη

Δεστα'πα; said...

Ήρθα για να πω Καλό Μήνα και βρήκα πολύ υλικό!
Πω, πω! Πότε έγιναν όλα αυτά;
Θα επανέλθω να κλέψω το βράδυ!
Φιλιά!Και πάντα τέτοια!

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Κατερινάκι,
Τί όμορφη φωτογραφία είναι αυτή! Σου επιφυλάσσουμε έκπληξη τον Ιούνιο. Θα έρθουμε για τριήμερο στο Πήλιο, καλεσμένες στις Μηλιές απο ένα εκπληκτικό άνθρωπο των Γραμμάτων.
Οπότε επιτέλους θα μας χαρούμε!
Φιλιά

pylaros said...

Καλέ, Ιουστίνη πότε πρόλαβες κι έκανες τέτοια ερευνητική δημοσιογραφική εργασία; Που βρήκες τόση ενέργεια;
Σε θαυμάζω, όπως και όλους όσοι πήρατε μέρος στην εκδήλωση στη Ρόδο.
Επικροτώ τον Καναδά που προωθεί της τοπική συγγραφική λογοτεχνία, και βλέπει ως δευτερεύουσες την των ΗΠΑ, Γαλλίας.
Μήπως θα πρέπει να τον μιμηθεί και η Ελλάδα;
Πράγματι οι μεταφράσεις στην Ελλάδα έχουν ως κίνητρο την επιτυχία ή πώληση στο εξωτερικό ανεξαρτήτως περιεχομένου.
(Στην περιφέρεια εκδίδονται πολλά βιβλία με αυτοχρηματοδότηση και η περιφέρεια δεν αποτελεί εμπόδιο να γράψει κανείς ποιοτικά)

Χαιρετώ και συμφωνώ,

Γαβριήλ

Μηθυμναίος said...

Εγώ πάντως, καλού-κακού, να σε φτύσω για να παραμείνεις μακριά απ' το μάτιασμα!!!
Βλέπεις οι θαυμαστές σου, εκδηλώνονται...

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Γαβρίλη λατρεμένε,
Τί ομορφο κομμάτι σου έγραψαν για το βιβλίο σου ΑΝ ΝΑΞΕΡΑ στο Εμπρος της Μυτιλήνης! Εξαιρετικό!
Οσο για τις θέσεις σου, χαίρομαι που συμφωνούμε εν πολλοίς.
Συγχαρητήρια

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Είσαι ο πιό γλυκός φίλος του κόσμου. Σ' ευχαριστώ για το ξεμάτιασμα και για την αποστολή του υπέροχου κειμένου περι Γαβρίλη.
Είσαι έξοχος!

melissoula said...

τώρα που γύρισες εσύ Ιουστινάκι μου εγώ φεύγω! εκτάκτως και εσπευσμένως...το μυαλό μου έχει γίνει ζελές και δε μπορώ να επεξεργαστώ όλα αυτά που γράφεις. στην Αθηνα θα τα διαβασω ολα με to netbook μου και καφε στα σταρμπακς που εχουν γουάι φάι!
τώρα έχω κολλήσει στο sales order,picking, billing, profitability... μέχρι τις 11.30 δουλευα πάλιιιι :(
φιλάκια πολλά πολλά πάω να κλείσω τη βαλίτσα

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Πού πάς εσύ μικρή και τριανταφυλλένια εκτάκτως; Για καλό φαντάζομαι. Γράψε μου στο μέιλ πού να σου τηλεφωνήσω γιατί άλλαξα και πήρα σταρφτερό κόκκινο Vaio!!!

Penelope said...

Ioυστίνη σε ευχαριστούμε για το ρεπορτάζ πλήρη εικόνα ! Περάσατε ωραία με την Ελένη και κάνατε και ωραία πράγματα βλέπω .. φιλιά

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Πηνελοπίτσα,
Οταν εσύ γυρνάς με τους καμηλιέρηδες, εμείς τρέχουμε στα συνέδρια. Αλλά έτσι είναι η ζωή, αγρίως άδικη!

δεσποιναριον said...

Πω πω χορταστικο και λαμπερο ποστ. Εποικοδομητικη η συναντηση στη Ροδο. Υπεροχες οι φωτογραφιες. Καλωσορισες Ιουστινακι ελπιζω να μη σε ταλαιπωρει το τζετ λαγκ, παω τωρα να χορτασω το επομενο ποστ με τα ενδοξα Παρισια. Φιλακια καληνυχτας και καλο Σαββατοκυριακο.

Ιουστίνη Φραγκούλη said...

Δεσποινάκι λατρεμένο,
Ηταν ένα σπουδαίο ταξίδι αυτό της Ρόδου. Καταθέσαμε τις απόψεις μας με τιμιότητα στο τραπέζι της μεγάλης θεματικής περι προβολής του βιβλίου. Και το περιβάλλον ήταν επίσης ονειρεμένο. Ιδανικές συνθήκες! Θάλασσα, φώς της Μεσογείου και άνθρωποι με απίστευτο ταμπεραμέντο!
Τα έχω παίξει με το τζέτ λάγκ.

sa said...

AV,無碼,a片免費看,自拍貼圖,伊莉,微風論壇,成人聊天室,成人電影,成人文學,成人貼圖區,成人網站,一葉情貼圖片區,色情漫畫,言情小說,情色論壇,臺灣情色網,色情影片,色情,成人影城,080視訊聊天室,a片,A漫,h漫,麗的色遊戲,同志色教館,AV女優,SEX,咆哮小老鼠,85cc免費影片,正妹牆,ut聊天室,豆豆聊天室,聊天室,情色小說,aio,成人,微風成人,做愛,成人貼圖,18成人,嘟嘟成人網,aio交友愛情館,情色文學,色情小說,色情網站,情色,A片下載,嘟嘟情人色網,成人影片,成人圖片,成人文章,成人小說,成人漫畫,視訊聊天室,性愛