ΠΕΡΑ ΑΠ ΤΟΝ ΟΡΙΖΟΝΤΑ

ΠΕΡΑ ΑΠ ΤΟΝ ΟΡΙΖΟΝΤΑ
Η επίσημη βιογραφία του Ξενοφώντα Βεργίνη, του φτωχόπαιδου που ξεκίνησε απο τους Τσκουκαλάδες κατακτώντας σπουδία θέση στη διαμόρφωση της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας

Monday, November 8, 2021

Το Καλοκαίρι του Κανενός

                                       


Της Ιουστίνης Φραγκούλη-Αργύρη

 

Το πιό πρόσφατο μυθιστόρημα με τίτλο «Προσωπαγνωσία» της πολύγραφότατης συγγραφέως και ποιήτριας Ελένης Γκίκα είναι μια ωδή στο λαβύρινθο της προσωπικής και επαγγελματικής τραγωδίας που τη στιγμάτισε όταν ακριβώς χτύπησε τα 50 της χρόνια. Γιατί όμως επέλεξε τον τίτλο «Προσωπαγνωσία»; Στην αρχή πίστεψα πως ήταν ένα λογοπαίγνιο μα μπαίνοντας στην εγκυκλοπαίδεια ανακάλυψα ότι πρόκειται για μια νευρολογικού είδους διαταραχή όπου το άτομο δεν μπορεί να αναγνωρίσει πρόσωπα και να τα ταυτίσει με ονόματα:

«Φαίνεται περίεργο αλλά ορισμένοι άνθρωποι δεν μπορούν να ξεχωρίσουν πρόσωπα παρότι δεν έχουν πρόβλημα όρασης,  μια διαταραχή που καλείται προσωπαγνωσία. Μπορούν να διαβάσουν, να εργαστούν και να κυκλοφορήσουν στον δρόμο αλλά δεν μπορούν να αναγνωρίσουν πρόσωπα που έχουν συναντήσει πολλές φορές, ούτε ακόμα συναδέλφους ή το/τη σύζυγο και το παιδί τους. Η προσωπαγνωσία δεν σχετίζεται με δυσλειτουργία ή απώλεια μνήμης, προβλήματα όρασης ή μαθησιακές δυσκολίες. Σε κάποιες περιπτώσεις, αποτελεί σύμφυτη διαταραχή, παρούσα από τη γέννηση.»

Σε αυτό το μυθιστόρημα η Ελένη Γκίκα περιγράφει πώς η ηρωίδα της (η ίδια δηλαδή) έχασε τον κόσμο κάτω από τα πόδια της όταν την χτύπησαν ταυτόχρονα δύο δυστυχίες: η απώλεια της εμβληματικής δουλειάς της στο χώρο του βιβλίου μέσα από τα ένθετα που κατέθετε επί δύο δεκαετίες στην εφημερίδα Πατρίδα αλλά και η απώλεια της μνήμης του πατέρα της.

Κλείνει τα 50 της «Τούτο το καλοκαίρι κλείνω τα πενήντα/ ο θάνατος ασταμάτητα με ροκανίζει. Όποτε επιστρατεύεται ο Μπόρχες, μπόρα μυρίζει».

Έτσι ξεκινάει το αυτοβιογραφικό της αφήγημα που βουτάει στα λασπόνερα της δημοσιογραφικής κρίσης, όπου με αφορμή την χρηματοπιστωτική τραγωδία της χώρας, η εφημερίδα της προβαίνει σε μαζικές απολύσεις. Πρώτη περικοπή των νέων ανάλγητων αφεντικών που ήθελαν να φέρουν την δήθεν οικονομική εξυγίανση της εφημερίδας είναι οι σελίδες του βιβλίου, τις βρίσκουν περιτττή πολυτέλεια, της το λένε κατάμουτρα. Σοκάρεται διότι για εκείνη το βιβλίο αποτελεί το απάγγειο κάθε τρικυμίας. Τους ποιητές και τους συγγραφείς επιστρατεύει στο μυαλό της για να αμυνθεί των παράξενων καιρών.

Προσπαθεί να πιαστεί από κάπου, απο την οικογενειακή φιλία της με τον «παππού» ιδρυτή της εφημερίδας ,από την κόρη του με την οποία διατηρεί μια εγκάρδια σχέση.Παλεύει να αμυνθεί προστατεύοντας όχι μόνο τη δική της επαγγελματική σχέση (βρίσκεται εκεί δουλεύοντας ασταμάτητα από την πρώτη της νιότη), αλλά ενώ της δίνουν φρούδες υποσχέσεις την αδειάζουν. Πρόσωπα στη δημοσιογραφία που μέχρι χτες εμπιστευόταν καλόπιστα την πετάνε στα αζήτηττα χωρίς κανένα έλεος:»υπήρξατε μεγάλο κεφάλαιο για την πατρίδα και η πατρίδα πάντα θα σας χρωστά, αλλά το βιβλίο πια είναι περιττή πολυτέλεια στις μέρες μας”. Αναχωρεί μα αρνείται να πιστέψει ότι της συμβαίνει αυτή η αποκοπή του ομφάλιου λώρου από την επαγγελματική της στέγη που τελικά είναι η ίδια της η ζωή, το επίκεντρο της ύπαρξής της.

Η Ελένη Γκίκα κυριολεκτικά πίσω απο τις λέξεις και τις προσμοιώσεις των προσώπων δείχνει ποιοί ήταν οι δήμιοί της, τους ξεμπροστιάζει με ένα τρόπο σχεδόν λυρικό και συγχωρητικό. Ωστόσο, ο τίτλος «προσωπαγνωσία «δείχνει πως την ώρα που την εκτελούν δεν τους αναγνωρίζει ποιοί είναι κι ας τους ήξερε έτη πολλά και συναπτά.

Είναι που έχασε ταυτόχρονα και τον σύντροφό της: « Θα πρέπει να ξαναμάθει να ζει χωρίς την παρουσία του.Να συνηθίσει τους άδειους δρόμους, τα κλειστά παράθυρα, την άδεια πλατεία, την ασήμαντη πόλη την καινούρια άδεια ζωή», γράφει.

Κι όλο πυκνώνει το κενό καθώς ο πατέρας της χάνεται σιγά σιγά μέσα στην αμνησία. Εκείνη όμως θυμάται τις στιγμές τους, θυμάται τις χαρούμενες ώρες του τρύγου, θυμάται την αγάπη του, την προστατευτικότητά του και αναρωτιέται πώς έγινε να χαθεί εκείνος στις ατραπούς της λήθης.

Παρηγοριά της γίνονται ο Μπόρχες, ο Καμύ, ο Τσέχοφ, ο Τσίρκας, αγαπημένοι συγγραφείς που τη σημάδεψαν, Πάνω στο γραφείο της βρίσκει  πέτρες με τους χαραγμένους ρούνους, (ρούνοι είναι το αρχαίο αλφάβητο των λαών του βορρά και  όπως το θέλει η γλώσσα τους σημαίνουν “μυστικό” ή “ψίθυρο”. Οι ρούνοι  χρησιμοποιούνται  με διαφορετικό τρόπο στη μαντεία απ΄ότι στη μαγεία). Προσπαθεί με τις δυσυπόστατες ερμηνείες να πορευτεί σε μια ζωή που πλέον για στηρίγματα έχει όσα της έμειναν στο νου απο τους λογοτεχνικούς της ήρωες. Η χειροπιαστή λογοτεχνία των βιβλίων καταρρέει μέσα απο ένα σύστημα που την περιφρονεί βαθειά.

Τελικά, ο πατέρας της αναχωρεί για το άγνωστο το ίδιο καλοκαίρι. Δεν θα κλάψει γιατί τον έχανε σιγά σιγά όταν δεν την αναγνώριζε. Αρχιζε να τον θρηνεί όταν δεν ήξερε πως το προσωπάκι της ήταν αυτό που εκείνος γαλούχησε.Τρυφερές αναμνήσεις περνούν απο μπροστά μας.

«Και η Προσωπαγνωσία είναι όλοι εμείς που χάσαμε πρόσωπα, παρελθόν, ιδεολογίες, ζωές, που μέσα σε ένα καλοκαίρι γίναμε «Κανένας», σαν τον Οδυσσέα. Κι όλος ο γνωστός κόσμος μας «φτιαγμένος για να καταλήξει ένα ωραίο βιβλίο», σήμερα που τίποτα πια δεν είναι στη θέση του: ούτε τα αυτονόητα, ούτε οι «σταθερές» μας, ούτε φυσικά η Πατρίς.Μονάχα το καλοκαίρι».

Η ίδια δεν  αναγνωρίζει καν το πρόσωπό της, πάσχει από προσωπαγνωσία.

«Ήμουν ο Όμηρος. Σύντομα θα’ μαι ο “Κανένας” όπως ο Οδυσσέας.»

Το τελευταίο μυθιστόρημα της Ελένης Γκίκα είναι ένα θρίλερ, όπως η ίδια δηλώνει. Κατ΄εμένα είναι η αναζήτηση στα απάτητα νερά της αντιστροφής, της αποστροφής , της απόρριψης, της συντριβής. Είναι το σημείο όπου όλα σωριάζονται και χάνονται αφήνοντας πίσω τους το ερώτημα : Ποιός μας ορίζει τελικά; Το πάθος για τη δουλειά, η συνήθεια του περιβάλλοντος, η γονική εξάρτηση;

Ένα βαθύ και στοχαστικό μυθιστόρημα που έχει ψυχαναλυτικές στιγμές , που αναδεικνύει το βαθύ υπαρξιακό ερώτημα!  

 

Tuesday, November 2, 2021

Επίκεντρο της Ορθοδοξίας ο Άγιος Νικόλαος στο Σημείο Μηδέν!



Τα θυρανοίξια από τον συγκινημένο Πατριάρχη Βαρθολομαίο

Της Ιουστίνης Φραγκούλη-Αργύρη

 

Σε κλίμα ιερής συγκίνησης παρακολούθησαν την Τρίτη οι μετρημένοι καλεσμένοι την τελετή των Θυρανοιξείων του Αγίου Νικολάου ακριβώς τριάντα χρόνια από την ενθρόνιση του Πατριάρχου Βαρθολομαίου στον Οικουμενικό Θρόνο και 20 χρόνια μετά την τρομοκρατική επίθεση που κατέλυσε τους δίδυμους πύργους αφήνοντας ερείπια και 3000 νεκρούς  στο Σημείο Μηδέν.

Η ιερά πομπή, προεξάρχοντος του Πατριάρχου Βαρθολομαίου με τον Γέροντα Χαλκηδόνος Εμμανουήλ εκ δεξιών και τον αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ελπιδοφόρο εξ ευωνύμων καθώς και τους μητροπολίτες Προικονήσου Ιωσήφ και Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς Ιουστίνο και με άλλους ιερωμένους έφτασε ανάμεσα σε εξαπτέρυγα και σε κορίτσια που ντυμένα στα λευκά κρατούσαν στα χέρια τους καμμένα απομεινάρια ιερών βιβλίων και την κατεστραμμένη καμπάνα του Αγίου Νικολάου απο τη φονική επίθεση της Αλκάιντα στις 11 Σεπτεμβρίου του θλιβερού έτους 2001.

Ανάμεσα σε ψαλμωδίες και στολισμένος με γιορτινό στεφάνι ανέβηκε ο Σταυρός στην κορυφή του τρούλου του Αγίου Νικολάου, απο όπου καθορείται όλόκληρη η τοποθεσία των πεσόντων στο Σημείο Μηδέν.

Με συγκίνηση στη φωνή του ο Πατριάρχης αφού έκανε τον Αγιασμό προ των θυρών του ναού ειπε χαρακτηριστικά :

«Στεκόμαστε Στεκόμαστε εδώ, ενώπιον του Ναού και του Εθνικού Προσκυνήματος του Αγίου Νικολάου, του Θαυματουργού Αρχιεπισκόπου Μύρων της Λυκίας, του οποίου η ιστορική έδρα στη Μικρά Ασία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Παναγίας και Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας: του Οικουμενικού μας Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως.

Στεκόμαστε εδώ σήμερα, μπροστά σε έναν ιερό ναό που ανορθώθηκε με πίστη και αφοσίωση, και εξαιρετικό μόχθο και εργασία.

 Στεκόμαστε εδώ σήμερα, καθώς γιορτάζουμε την Τριακοστή Επέτειο της Ενθρόνισής μας ως Διαδόχου του Αγίου Αποστόλου Ανδρέα, του Πρωτοκλήτου Μαθητή του Κυρίου Ιησού Χριστού.

Και βρισκόμαστε σήμερα εδώ, γιορτάζοντας την Πρωτοστατική εορτή του πνευματικού μας τέκνου, Σεβασμιωτάτου Ελπιδοφόρου, στον οποίο έχουμε εμπιστευτεί τις ελπίδες αυτής της Επισκοπής του Οικουμενικού Θρόνου σε αυτό το Μεγάλο Έθνος, την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής.

 Αυτό το Ιερό έδαφος της αμερικανικής εμπειρίας είναι όπου η Ορθόδοξη Χριστιανική Πίστη θα πρωτοστατήσει στο να φανερώσει στον κόσμο ότι το καλό είναι ισχυρότερο από το κακό, ότι υπάρχει ζωή πέρα ​​από το θάνατο και ότι η αγάπη πάντα θα θριαμβεύει πάνω στο μίσος.

Ήρθαμε σε αυτό το σημείο για να ανοίξουμε τις Πόρτες για την Ελληνική Ορθοδοξία στην Αμερικανική Συνείδηση για ό,τι μπορεί να είναι το απαύγασμα στη θρησκεία.

 Ήρθαμε σε αυτό το σημείο για να ανοίξουμε τις Πόρτες για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την ιστορία, την παράδοση και την πνευματική του αποστολή.

Ήρθαμε σε αυτό το σημείο για να ανοίξουμε τις Πόρτες  για την ιστορία των μεταναστών που ήρθαν σε αυτές τις ακτές στη σκιά της του Αγάλματος της Ελευθερίας., αναζητώντας μια νέα ζωή και νέες ευκαιρίες.

Ήρθαμε σε αυτό το μέρος για να ανοίξουμε τις Πόρτες  προωθώντας την ένταξη, την ανεκτικότητα και την αμοιβαία κατανόηση μεταξύ όλων των λαών της πίστης και της καλής θέλησης.

Ήρθαμε σε αυτό το μέρος για να ανοίξουμε τις Πόρτες του Αγίου Νικολάου, του προστάτη όλων των απόδημων – από αυτούς που πέθαναν στις 9/11, μέχρι εκείνους που θρηνούν την απώλειά τους, μέχρι τους προσκυνητές που θα εισέλθουν σε αυτό το Εθνικό Ιερό.»

Μετά τις τρείς ερωτήσεις του Πατριάρχου και τις απαντήσεις έσωθεν από τον πατέρα Αλεξ Καρλούτσο (ψαλμός του Δαυίδ):

« ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης.

— [8] τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης;

— Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατός, Κύριος δυνατὸς ἐν πολέμῳ.

[9] ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης.

— [10] τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης;

— Κύριος τῶν δυνάμεων, αὐτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. (Ψαλμός του Δαυβίδ)»

άνοιξαν οι πύλες του Ναού όπου εισήλθαν , ο Οικουμενικός Πατριάρχης, με τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής κ. Ελπιδοφόρο,  τον π. Αλέξανδρο Καρλούτσο, ιεράρχες και επίσημους, στον ναό που εσωτερικά δεν έχει ολοκληρωθεί καθώς απομένουν τουλάχιστον ενός χρόνου εργασίες.

Ο αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος του οποίου τα ονομαστήρια συνέπεσαν με τα θυρανοίξια σημείωσε, εξάλλου :

«Ο Παναγιώτατος, ως ο παγκόσμιος ηγέτης της Ορθοδοξίας, μας φέρνει το δώρο του Αγίου Νικολάου καθαυτό. Τα λείψανα του Αγίου Νικολάου, η χείρα του, είναι εδώ, μπροστά μας. Αυτή η μέρα θα μνημονεύεται για πολύ καιρό ως η εκπλήρωση μιας αποστολής που ξεπερνάει πολύ τα όρια της ενορίας του Αγίου Νικολάου, της Αρχιεπισκοπής και ακόμη και του αμερικανικού κράτους. Είναι η αρχή μιας διακονίας και μιας αποστολής σε ολόκληρη την Οικουμένη, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή της Ορθοδοξίας σε αυτό το ημισφαίριο και ολόκληρο τον κόσμο», ανέφερε, από την πλευρά του, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος, που είχε θέσει ως προτεραιότητα την ολοκλήρωση της ανοικοδόμησης του Αγίου Νικολάου.»

Θα πρέπει να σημειωθεί πως η ιστορία της ανοικοδόμησης του ναού του Αγίου Νικολάου στο  Σημείο Μηδέν, που πέρασε από 40 κύματα, εμπλέκοντας οικονομικά σκάνδαλα και αδιαφάνειες είναι  έργο του Ισπανού αρχιτέκτονα Καλατράβα, καμωμένο από μάρμαρο Πεντέλης για να αποτελέσει τον εκκλησιαστικό Παρθενώνα των Ελλήνων του κόσμου , όπως χαρακτηριστικά είπε ο π. Άλεξ Καρλούτσος στον οποίο ανατέθηκε τελικά η αποπεράτωση του ναού μαζί με το Αρχοντα Ψαρό.

Ο ίδιος μιλώντας στους δημοσιογράφους σημείωσε ότι μετά το σοκ της τρομοκρατικής επίθεσης της 11ης Σεπτεμβρίου για την ανοικοδόμηση της εκκλησίας ανέλαβε πρωτοβουλία με τον τότε κυβερνήτη Τζορτζ Πατάκι,  τον Αρχιεπίσκοπο πρώην Αμερικής κ. Δημήτριο και τον αείμνηστο Μάικ Τζαχάρης κάνοντας πρώτη επαφή.

«Είναι μια προσπάθεια είκοσι ετών. Όλοι εργάστηκαν σκληρά για αυτό. Ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος ήρθε την κατάλληλη στιγμή. Είχαμε συγκεντρώσει τα 40 εκατομμύρια δολάρια.

Ορισμένα χρήματα δεν δαπανήθηκαν σωστά. Έγιναν παραγγελίες που είτε δεν έπρεπε, είτε δεν ήταν απαραίτητες. Δαπανήσαμε επιπλέον 20 εκατομμύρια δολάρια, αλλά στο τέλος της ημέρας χτίσαμε αυτήν την εκκλησία στο όνομα του Θεού, τιμώντας την πίστη μας και τον πολιτισμό μας», είπε ο π. Αλέξανδρος, τονίζοντας πως, έστω και υπό αυτές τις αντίξοες συνθήκες, άπαντες είναι υπερήφανοι για το αποτέλεσμα.

Παρόντες ήταν, μεταξύ άλλων,ήταν  ο Αμερικανός πρώην ΥΠΕΞ, Μάικ Πομπέο, ο ΥΦΥΠΕΞ της Ελλάδας Ανδρέας Κατσανιώτης, η πρέσβης της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη, Δρ Κωνσταντίνος Κούτρας, ο Αρχιεπίσκοπος πρώην Αμερικής κ. Δημήτριος,ο αντιπρόεδρος του Αρχιεπισκοπικού Συμβουλίου Τζόν Κατσιματίδης, ο διάδοχος Παύλος Γλύξμπουργκ και άλλα στελέχη και επιχειρηματίες της ελληνοαμερικάνικης ομογένειας.

















Monday, October 25, 2021

Η Ευγενία Μανωλίδου στο Λύκειον των Ελληνίδων Μοντρεάλ για την ενίσχυση των Ελληνικών σχολείων!

 


Πρώτη καλεσμένη στη νέα σειρά «Δυναμικές Γυναίκες», που εγκαινίασε το Λύκειον των Ελληνίδων Μοντρεάλ την Κυριακή,  ήταν η Ευγενία Μανωλίδου, διευθύντρια της «Ελληνικής Αγωγής», σχολής διδασκαλίας αρχαίων ελληνικών, φιλοσοφίας και ιστορίας που εδρεύει στην Αθήνα.

Στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε για τη συγκέντρωση χρημάτων προκειμένου να ενισχυθούν τα ημερήσια και Σαββατιανά σχολεία της Ελληνικής Κοινότητας Μείζονος Μοντρεάλ, ήταν παρούσα η πρέσβης της Ελλάδας στον Καναδά, Κωνταντίνα Αθανασιάδου , η οποία αναφέρθηκε στην  επέτειο του Έπους του 1940, τονίζοντας τη σημασία του ηρωισμού των Ελλήνων που πρόταξαν τα στήθη τους για να μην υποταγούν στο Φασισμό.

Η Ευγενία Μανωλίδου με τη χαρισματική της προσωπικότητα και με αφορμή το Έπος του 40 στην ομιλία της αναφέρθηκε στη διαχρονική αυτοθυσία των Ελλήνων μέσα στους αιώνες για την ελευθερία της πατρίδας.

Αρχίζοντας από τις τιτάνιες μάχες των αρχαίων Ελλήνων κατά των Περσών τόσο στη μάχη του Μαραθώνα όσο και της Σαλαμίνας, τόνισε : «Ξαφνικά όμως αντήχησε πρώτος ο παιάνας των Ελλήνων, και η σάλπιγγα του Ευρυβιάδη σήμανε την έφοδο, κι επανέλαβαν το σινιάλο οι σάλπιγγες των στρατηγών, και αναβοήσαν τα πληρώματα:

 «Ω, παίδες Ελλήνων, ίτε, ελευθερούτε πατρίδ’, ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας, θεών τε πατρώων έδη, θήκας τε προγόνων` νυν υπέρ πάντων αγών».

  Η Ευγενία Μανωλίδου έφτασε στο «Μολών Λαβέ» του Λεωνίδα και των 300, αναφέροντας πως ο πατριωτισμός των Ελλήνων τους ωθούσε σε παράλογη τόλμη, που μπορούσε να εξουδετερώσει τους αριθμητικά ανώτερους εχθρούς τους. Σημείωσε  δε πως οι αρχαίοι Έλληνες πήγαιναν στις μάχες με παιάνες, ενώ οι Πέρσες έτρωγαν μαστίγιο για να πολεμήσουν.

Στη συνέχεια, η Ευγενία Μανωλίδου αναφέρθηκε στη θλιβερή άλωση της Πόλης, σημειώνοντας πως ο τελευταίος Παλαιολόγος δεν παραδόθηκε στον Μωάμεθ παρά τις δελεαστικές του προτάσεις το θλιβερό 1453, οπότε άρχισε η σκλαβιά των τεσσάρων αιώνων.

Ο λόγος της έφτασε στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 όπου μια χούφτα ήρωες- οι Έλληνες, τα έβαλαν με την Οθωμανική αυτοκρατορία, ξηλώνοντας με τους αγώνες τους τον Οθωμανικό ζυγό. Η ομιλία της άγγιξε το Αλβανικό Έπος, τονίζοντας πως οι Έλληνες του 40 όρμησαν στο μέτωπο φωνάζοντας «Αέρα», διεκδικώντας δηλαδή με τα πενιχρά τους μέσα την ελευθερία και την ανεξαρτησία της πατρίδας με ένα ΟΧΙ στην υποταγή στον Ιταλογερμανικό Άξονα.

Η πρόεδρος του Λυκείου των Ελληνίδων Ιουστίνη Φραγκούλη-Αργύρη μίλησε για την προσωπικότητα της προσκεκλημένης Ευγενίας Μανωλίδου, τονίζοντας το πέρασμά της απο την επιτυχημένη μουσική πορεία στην υπεράσπιση της αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας αφότου ανέλαβε τα ηνία της Ελληνικής Αγωγής. Η Γενική Γραμματέας Ελένη Δρακοπούλου παρουσίασε την εκδήλωση στην οποία παρευρέθηκαν η πρέσβης της Ελλάδας στον Καναδά Κωνσταντίνα Αθανασιάδου, ο γενικός πρόξενος της Ελλάδας στο Μόντρεαλ Μιχάλης Γαβριηλίδης, η ομοσπονδιακή βουλευτής Αννυ Κουτράκη, οι δημοτικοί σύμβουλοι Μαίρη Ντέρος, Αγλαϊα Ρεβελάκη και ‘Εφη Γιάννου-Καρμίρης ο προπονητής της νέας ακαδημίας ποδοσφαίρου του ΠΑΟΚ Αστέριος Θέμελης και άλλοι εκλεκτοί καλεσμένοι.

Οι παρευρισκόμενοι απόλαυσαν την Ευγενία Μανωλίδου να συνδέει τις ένδοξες μάχες των Ελλήνων απο την αρχαιότητα μέχρι το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο,άκουσαν τα αρχαία ρητά που συνδέθηκαν με τις εν λόγω μάχες στην αρχαιοελληνική. Η Ευγενία Μανωλίδου τα μετέφρασε προβάλλοντας τους συμβολισμούς και το βάθος των αρχαίων λέξεων.

Η Ευγενία Μανωλίδου που παρευρέθηκε στο Μόντρεαλ καλεσμένη της Επιτροπής Εράνου της Ελληνικής Κοινότητας προκειμένου να συγκεντρωθούν δωρεές για τα Ελληνικά σχολεία, περιηγήθηκε σε καθημερινή βάση πολλές τάξεις των ημερήσιων σχολείων ΣΩΚΡΑΤΗΣ -ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ αλλά και το Σαββατιανό, ενώ μίλησε με θέμα : «Αρχαία Ελληνικά , η Γλώσσα του Μέλλοντος» στο γκαλά που οργανώθηκε για την ενίσχυση των σχολείων το περασμένο Σάββατο.

 

Με τη δημοτική σύμβουλο Αγλαϊα Ρεβελάκη και τον πρώην πρόεδρο της Κοινότητας του Λαβάλ Κώστα Μυλωνόπουλο
Η πρέσβης της Ελλάδας στον Καναδά Κωνσταντίνα Αθανασιάδου παρευρέθηκε στο γεύμα του ΛΕΜ 
Η Ευγενία Μανωλίδου με τον επιχειρηματία Θεόδωρο Αργύρη
Η Ελληνίδα πρέσβης μίλησε για το Επος του 40


Η πρόεδρος του ΛΕΜ Ιουστίνη Φραγκούλη-Αργύρη με μια παρέα εξεχουσών γυναικών: Από αριστερά η δημοτική σύμβουλος Μα'ιρη Ντέρος, η δημοτική σύμβουλος Έφη Γιάννου-Καρμίρης, η ομοσπονδιακή βουλευτής Αννυ Κουτράκη, η Ευγενία Μανλίδου και η διευθύντρια τους οργανισμού ΦΙΛΙΑ Ιωάννα Τσουμπλέκα
Η Ευγενία Μανωλίδου με την ομοσπονδιακή βουλευτή Αννυ Κουτράκη
Η πρόεδρος του ΛΕΜ με την πρέσβη της Ελλάδας και την επίτιμη προσκεκλημένη της εκδήλωσης 
Η Γενική Γραμματέας του ΛΕΜ Ελένη Δρακοπούλου παρουσίασε την εκδήλωση 
Με το γενικό πρόξενο Μιχάλη Γαβριηλίδη
Με το ζεύγος Γιώργου και Παναγιώτας Τσίτουρα
Η Λίτσα Πελώνη παρέδωσε εκ μέρους του ΛΕΜ τα δώρα από το Λύκειον

Με τον προπονητή του ΠΑΟΚ Αστέριο Θέμελη


Thursday, October 21, 2021

Οι Αναμνήσεις Ενός Πληθωρικού Μαγειριστή

 



Της Ιουστίνης Φραγκούλη-Αργύρη 

«Οι αναμνήσεις Ενός Μαγειριστή (εκδόσεις Αρμός)»  είναι το πιό πρόσφατο βιβλίο του μεγάλου σέφ και περιπλανώμενου των γεύσεων, Ηλία Μαμαλάκη. Μου το έστειλε στο Μόντρεαλ, όπου το ξεκίνησα αλλά το ολοκλήρωσα και το ξαναδιάβασα δις στη Λευκάδα το περασμένο καλοκαίρι.

Ο Ηλίας Μαμαλάκης σε αυτό το τελευταίο πόνημα που είναι μαζί τρυφερό, γλυκό αλλά και περιπετειώδες, αυτοβιογραφείται ουσιαστικά κυρίως στον άξονα που συνδέει την ύπαρξή του με τις γεύσεις και τις μαγειρικές του κόσμου.

Ο Ηλίας Μαμαλάκης, πολυταξιδεμένος απο την πρώτη δουλειά του στις εμπορικές επιχειρήσεις, ανέπτυξε νωρίς το αισθητήριο της σύμμειξης των γεύσεων απο τους τόπους που γνώρισε και τις κουζίνες τους, τις οποίες γεύτηκε. Τα μπαχαρικά αποτελούν σημαντική υπόθεση στις κουζίνες αλλά και στην γευστική αισθητική του κορυφαίου μαγειριστή.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου ο Ηλίας Μαμαλάκης αναφέρεται σε αυτή την ιδιαίτερη αίσθηση της γεύσης, που όλοι την έχουμε αλλά λίγοι την αναλύουμε στο νου και στους νευρώνες μας. Απο πιτσιρικάς σκαρφάλωνε κι έκλεβε φαγάκια και γλυκά της γιαγιάς καταγράφοντας όμως μέσα στα τρίσβαθα του νου τα περιεχόμενα όσων δοκίμαζε.’Ετσι, λοιπόν, σε κάθε γευστική του ανακάλυψη, αποκαλύπτει τα συστατικά του φαγητού ή του γλυκού-ανάλογα-οδηγώντας τον αναγνώστη στα εσώτερα της μαγειρικής τέχνης.

Οι παιδικές και εφηβικές ιστορίες σε σχέση με το φαγητό και τη γεύση είναι πραγματικά αποκαλυπτικές για τον άνθρωπο, που όχι μόνο έφερε στο τραπέζι μας το ‘Μπουκιά και Συχώριο’ επί σειράν ετών, αλλά ανέπτυξε τη μαγειρική τέχνη των διαφόρων περιοχών της Ελλάδας αλλά και τόπων του κόσμου με εκείνη τη φιλολογική και ιστορική χροιά. Αυτή η ιδιαίτερη χροιά του ιστορικοκοινωνικού υπόβαθρου ανέδειξε τον Ηλία Μαμαλάκη σε ξεχωριστό σέφ της Ελλάδας.  

Όπως γράφει ο ίδιος στο οπισθόφυλλο του βιβλίου του:

«Με έναν μαγικό τρόπο όλα τα σημαντικά γεγονότα της ζωής είναι συνδυασμένα με κάποιο φαγάκι που αποτελεί και το σημείο αναφοράς της κάθε ανάμνησης. Έτσι λοιπόν αποφάσισα να τα καταγράψω και να τα μοιραστώ μαζί σας. Και μην νομίζετε ότι σας προσφέρω ένα βιβλίο με απομνημονεύματα της ζωής μου. Άλλωστε δεν έχω να διηγηθώ τίποτε συγκλονιστικές εμπειρίες. Ένας καθημερινός άνθρωπος είμαι κι εγώ. Έχω όμως φυλαγμένα στην άκρη μικρά στιγμιότυπα καθημερινής τρέλας που αφορούν το φαγητό και που έχουν πλάκα. Και που πιθανόν να σας βάλουν σε κάποιες δικές σας σκέψεις, ώστε να καταλήξετε στο προσωπικό σας γαστρονομικό προφίλ, ακόμη κι αν αυτό ενδεχομένως δεν ταιριάζει με τις εικόνες που προσπαθούν να επιβάλουν τα ΜΜΕ. Έφαγα και έφαγα στη ζωή μου. Ξόδεψα και ξόδεψα τόσαπολλά, που αν τα είχα αποταμιεύσει, θα είχα τώρα ένα ιδιόκτητο διαμέρισμα 200 τετραγωνικών σε χλιδάτη γειτονιά και ένα σικ συγκρότημα κατοικιών. Όμως, ακόμα στο νοίκι είμαι και – πιστέψτε με – δεν με πειράζει καθόλου».

Τα δέκα διηγήματά του που αποτελούν την επίγευση ενός υπέροχου βιβλίου γραμμένου απο ένα πληθωρικό μαγειριστή. Ιδιαίτερης έμπνευσης και σημασίας είναι η ιστορία του παππού Αντώνη που ερωτεύθηκε τη γιαγιά Διώνη στο ορφανοτροφείο και ξενητεύθηκαν για τη Βοζαμβίκη κάνοντας εκεί τρία παιδιά και ένα στην Ελλάδα μετά την επιστροφή τους. Σε αυτό ακριβώς το διήγημα αναδεικνύεται το αφηγηματικό ταλέντο του Ηλία Μαμαλάκη, που δεν δισταζει να χρησιμοποιήσει το διάλογο με την τριτοπρόσωπη αφήγηση προσθέτοντας την γιαγιαδένια ιστορία όσα γέννησε η πληθωρική φαντασία του. Οι σκηνές του παππού που κυνηγούσε και τον κυνηγούσαν οι ωραίες γυναίκες ώσπου να καταλήξει στη μία και μοναδική Διώνη, θυμίζουν ταινία ελληνικού κινηματογράφου και είναι πραγματικά ζωντανές σα να τις ζεις τώρα.

Η ιστορία της Μπουμπούς ήταν επίσης μια ζουμερή ερωτική περιπέτεια με αποκαλυτπικές λεπτομέρειες ερωτικών συνευρέσεων και γευστικών εκρήξεων.

Όλες μα όλες οι ιστορίες του Ηλία Μαμαλάκη είναι βρεγμένες με χυμούς ερωτικού πάθους αλλά και γεύσεων σε σημείο που να νιώθεις ότι ο έρωτας και το φαγητό είναι έννοιες αλληλένδετες.

Μέσα από το βιβλίο του Ηλία Μαμαλάκη «Οι ιστορίες ενός μαγειριστή» που έχει αυτόν τον έξυπνο τίτλο, ανακαλύπτει κανείς τον περιπετειώδη άνδρα αλλά και  τον άδάμαστο ερωτισμό του που δεν έχει αντικείμενο μόνο τη γυναίκα και το φαγητό, αλλά κάθε πτυχή της καθημερινότητάς του.

Δεν είναι τυχαία ο μεγαλύτερος σεφ της σύγχρονης Ελλάδας. Είναι αυτός που λατρεύει το φαγητό όσο την ίδια τη ζωή στις διάφορες πτυχές της. Αυτή ακριβώς την αχαλίνωτη και αχόρταγη φαντασία του δεμένη με μπαχάρια εξωτικών τόπων ανακαλύπτει κανείς στις σελίδες του τελευταίου του βιβλίου. Το ανάγνωσμα είναι απόλαυση σαν την κανέλα του ρυζόγαλου που κάθεται στον ουρανίσκο!

Monday, October 18, 2021

Οι τάφοι της Βεργίνας: Η λάμψη ενός βασιλείου που δεν πέθανε ποτέ!



Κείμενα-Φωτογραφίες 

Της Ιουστίνης Φραγκούλη-Αργύρη

 Όταν φτάσαμε στους τάφους της Βεργίνας, τίποτε δεν προμήνυε πως αυτή η συγκλονιστική ανακάλυψη του αρχαιολόγου Μανώλη Ανδρίνικου το 1977 θα μας άφηνε άφωνους από το μεγαλείο, την δύναμη και τον πλούτο που απέπνεε ο τάφος του βασιλιά της Μακεδονίας Φιλίππου Β.

 Με τη μέρα να λάμπει έξω στους 35 C, εμείς χωθήκαμε στον Αδη, όπως τον αναπαριστούν οι αρχαίες περιγραφές. Εκεί τυφλωθήκαμε απο το φως που αντανακλούσε το σκοτάδι καθώς το χρυσό σκευοφυλάκιο με τον ήλιο της Βεργίνας αλλά και τα ολόχρυσα στεφάνια των 24 καρατίων μα και η ίδια αρχιτεκτονική του τάφου του Μακεδόνα βασιλέα και των συναφών οικογενειακών τάφων κάλυπτε το σκοτάδι αναπαριστώντας την στιβαρή ιστορία του Φιλίππου του Β’, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

 Οσο κι αν ακούγεται οξύμωρη αυτη η αίσθηση, ήταν ωστόσο αληθινή. Λιποψυχήσαμε μπροστά στον ατέλειωτο πλούτο, τα απίστευτα κτερίσματα, το παλάτι που κατασκευάσθηκε για να ταφεί ο υπέρλαμπρος βασιλιάς της Μακεδονίας, ο οποίος είχε καθυποτάξει τις μεγαλύτερες πόλεις της αρχαίας Ελλάδας.

 Όπως αναφέρει ο καθηγητής Ανδρόνικος «Και τότε είδαμε κάτι που ήταν αδύνατο να φανταστώ, γιατί ποτέ δεν είχε βρεθεί τέτοιο οστεοδόχο σκεύος: μια ολόχρυση λάρνακα με ένα επιβλητικό ανάγλυφο αστέρι στο κάλυμμά της…»

“Αν η υποψία που έχεις, πως ο τάφος ανήκει στον Φίλιππο, είναι αληθινή -και η χρυσή λάρνακα ερχόταν να ενισχύσει την ορθότητα αυτής της υποψίας- κράτησες στα χέρια σου τη λάρνακα με τα οστά του. Είναι απίστευτη και φοβερή μια τέτοια σκέψη, που μοιάζει εντελώς εξωπραγματική”. Νομίζω πως δεν έχω δοκιμάσει ποτέ στη ζωή μου τέτοια αναστάτωση, ούτε και θα δοκιμάσω ποτέ άλλοτε…». (Μ. Ανδρόνικου, Το Χρονικό της Βεργίνας, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1997).

 Με την αποκάλυψη των βασιλικών τάφων των Αιγών, το 1977, άρχισε αμέσως η συντήρηση των περίφημων τοιχογραφιών που τους διακοσμούσαν. Παράλληλα, δημιουργήθηκε επιτόπου εργαστήριο συντήρησης για την διάσωση και αποκατάσταση των εξαιρετικά σημαντικών κινητών ευρημάτων που περιείχαν.


Για την προστασία των βασιλικών τάφων κατασκευάστηκε το 1993 υπόγειο κτίριο που εγκιβωτίζει και προστατεύει τα αρχαία μνημεία, διατηρώντας σταθερές τις συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας, πράγμα απαραίτητο για την διάσωση των τοιχογραφιών.

Το κτίσμα αυτό εξωτερικά έχει τη μορφή χωμάτινου τύμβου, ενώ στο εσωτερικό του εκτίθενται από το Νοέμβριο του 1997 οι θησαυροί που βρέθηκαν μέσα στους βασιλικούς τάφους.


Το δέος μπροστά στο θάνατο, η αίγλη της βασιλικής λάμψης, η συγκίνηση που γεννά το τραγικό τέλος του βασιλικού οίκου των Τημενιδών, είναι ιδέες σύμφυτες με το χώρο των βασιλικών τάφων των Αιγών.

Οι ιδέες αυτές καθόρισαν το σενάριο της έκθεσης, ενώ οι βασικές αισθητικές επιλογές στηρίχτηκαν στην αντίληψη ότι σε ένα χώρο ουδέτερο και σκοτεινό πάμφωτα και θερμά πρέπει να κυριαρχούν μόνο τα αρχαία αντικείμενα.

Ο επισκέπτης που κατηφορίζει στον υπόγειο χώρο των τάφων ξεκινά την περιήγησή του με την αναπαράσταση της Μεγάλης Τούμπας, του μνημείου που σημάδευε τη θέση των βασιλικών ταφών και δεν υπάρχει πια.

Επιτύμβιες στήλες και ευρήματα από τάφους απλών Μακεδόνων, που μετά το θάνατό τους έγιναν γείτονες του βασιλιά, δίνουν το μέτρο σύγκρισης.

Ο κατεστραμμένος τάφος του 3ου αιώνα π.Χ., το γκρεμισμένο ηρώο, τόπος νεκρικής λατρείας των βασιλιάδων, η γοητεία και η θλίψη που αποπνέει η αρπαγή της Περσεφόνης προετοιμάζουν τον επισκέπτη να προσεγγίσει το νεκρό βασιλιά.

Τότε έρχεται στο προσκήνιο ο Φίλιππος. Τα λαμπρά όπλα δίνουν την αίσθηση της δύναμης του ηγεμόνα. Ο σωρός των υπολειμμάτων της νεκρικής πυράς που βρέθηκαν όλα μαζί ριγμένα επάνω στον τάφο θυμίζει το τραγικό ολοκαύτωμα και συγχρόνως υπαινίσσεται το πέρασμα σε μία άλλη διάσταση.

Ακολουθεί η χρυσή λάρνακα που περιείχε τα οστά του αφηρωισμένου βασιλιά Φιλίππου Β΄ και το στεφάνι βελανιδιάς που φορούσε ο νεκρός. Η χρυσή λάρνακα που ζύγιζε 11 κιλά είναι διακοσμημένη στο κάλυμμά της με το μακεδονικό αστέρι και στις πλευρές της με φυτικά κοσμήματα και επίθετους ρόδακες. Το χρυσό στεφάνι βελανιδιάς είναι το πιο βαρύτιμο στεφάνι που σώθηκε από την ελληνική αρχαιότητα. Αποτελείται από 313 φύλλα και 68 βελανίδια. Ζυγίζει 714 γραμμάρια.

Στον ίδιο χώρο βρίσκεται η χρυσή λάρνακα με τα οστά της βασιλικής συζύγου και το χρυσοκέντητο ύφασμα που τα τύλιγε, και οι δυο χρυσελεφάντινες κλίνες, διαχρονικοί μάρτυρες των λαμπρών βασιλικών συμποσίων.

Οι κλίνες, που ήταν χρηστικά αντικείμενα, είχαν σκελετό από ξύλο και ήταν πλούσια διακοσμημένες με ελεφαντόδοντο, γυαλί και χρυσό. Κατασκευασμένες από το χέρι σπουδαίων αρχαίων καλλιτεχνών, αποτελούν δύο μοναδικά αριστουργήματα της ελληνικής μικροτεχνίας. Στην κλίνη του θαλάμου, στη ζωφόρο της μακριάς πλευράς, υπάρχει ανάγλυφη παράσταση βασιλικού κυνηγιού, στο οποίο συμμετέχει ο ίδιος ο Φίλιππος και ο νεαρός γιός του Αλέξανδρος μαζί με Μακεδόνες αυλικούς.

Στην κλίνη του προθαλάμου, που ήταν διακοσμημένη με ελεφαντοστέινα ανάγλυφα, σε όλες της τις πλευρές, στις μεγάλες ζωφόρους παριστάνονταν μάχες Ελλήνων και βαρβάρων. Με τη συμμετοχή ενός πολύ σημαντικού σύγχρονου ΄Ελληνα καλλιτέχνη, του Χρήστου Μποκόρου, τα αριστουργήματα αυτά που είχαν εντελώς διαλυθεί, ανασυντέθηκαν σε φυσικό μέγεθος και παρουσιάζονται στο κοινό.

Στην τελευταία ενότητα της έκθεσης συναντά κανείς τα ευρήματα από τον τάφο ΙΙΙ, που ανήκει πιθανότατα στον Αλέξανδρο Δ΄, τον γιό του Μεγαλέξανδρου και της Ρωξάνης, που δολοφονήθηκε από τον Κάσσανδρο το 310 π.Χ.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η ασημένια τεφροδόχος με τα οστά του νεαρού νεκρού, πλαισιωμένη από τα αριστουργηματικά ελεφαντοστέινα ανάγλυφα της κλίνης.

Η μυθική αρχιτεκτονική των τάφων του Φιλίππου και του νεαρού εφήβου (λένε πως ήταν εγγονός του Μεγάλου Αλεξάδνρου), τα σημάδια του ατέλειωτου πλούτου σφραγισμένου με  τις χρυσές οστεοθήκες μα και τα στεφάνια και τα κοσμήματα, βρίσκονται εκεί για να διατρανώνουν σε όλους πως η Μακεδονία είναι ελληνική καθώς όλες οι επιγραφές είναι γραμμένες στην αρχαιοελληνική γλώσσα.

Αντιγράφω από τον χώρο των ευρημάτων για να δοθεί η πλήρης εικόνα της διαδικασίας της ταφής των Μακεδόνων βασιλέων:

Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, που στις Αιγές ήταν ακόμη ζωντανή τον 4ο προχριστιανικό αιώνα, ο νεκρός βασιλιάς, όπως και οι ήρωες του Ομήρου, κάηκε σε μεγαλοπρεπή νεκρική πυρά. Τα υπολείμματά της, μιαρά και ιερά συγχρόνως αφού ανήκαν στο νεκρό, ρίχτηκαν, όπως ήταν συνήθεια, επάνω από τον τάφο και μας δίνουν μια εικόνα εντυπωσιακής χλιδής που και μόνο αυτή θα έφτανε για να αποδείξει πως ο νεκρός ήταν «έξοχος άλλων».

Επάνω σε πόδια απο ωμά πλιθιά επιχρισμένα με λευκό κονίαμα, στήθηκε μνημειώδες ξύλινο οικοδόμημα, που όπως δείχνουν τα σιδερένια καρφιά και τα χάλκινα εξαρτήματα της πόρτας του, δεν υπολειπόταν σε μέγεθος και πολυτέλεια από τον ίδιο τον τάφο. Μέσα σ’ αυτόν τον νεκρικό οίκο, ξαπλωμένος σε περίτεχνη χρυσελεφάντινη κλίνη, φορώντας το χρυσό στεφάνι του, ο Φίλιππος παραδόθηκε στις φλόγες. Μαζί του ρίχτηκαν στην πυρά όπλα, φορεσιές, νεκρικά στεφάνια, μυροδοχεία γεμάτα πολύτιμα αρώματα, αγγεία γεμάτα λάδι και καρπούς, και θυσιάστηκαν ζώα-ανάμεσά τους σκυλιά και άλογα.

Μετά την καύση τα οστά του νεκρού συγκεντρώθηκαν προσεκτικά, πλύθηκαν με κρασί και τυλιγμένα σε πορφύρα εναποτέθηκαν σε λάρνακα χρυσή μαζί με το στεφάνι. Η λάρνακα ασφαλίστηκε σε μαρμάρινη σαρκοφάγο, η βαριά πόρτα έκλεισε και ο τάφος σφραγίστηκε για πάντα.

Το θνητό σώμα παραδίδεται στις φλόγες. Το πυρ εξαγνίζει καταλύοντας ό,τι φθαρτό. Σαν άλλος Ηρακλής ο νεκρός περνά στη σφαίρα του άφθαρτου, στον κόσμο των θεών και των ηρώων. Τα δώρα των ζωντανών, τα ρούχα του, τα όπλα του, τα στολίδια του, ό,τι αγάπησε και και ό,τι χρειάστηκε στη γήινη ζωή του, τον ακολουθούν στην πυρά. Η φωτιά έχει τη δύναμη να μετουσιώνει. Μέσα από το ολοκαύτωμα τα υλικά αντικείμενα μπορούν να παραδοθούν και πάλι χρήσιμα σε αυτόν που πέρασε στην άλλη μεριά.

Η μεγαλοπρέπεια της τελετής συνεπαίρνει το πλήθος, η κηδεία του εκλεκτού του αρχηγού, γίνεται υπόθεση όλων, το κοινό πένθος, ο θρήνος, ο πόνος που όλοι μοιράζονται οδηγεί στην κάθαρση, ο νεκρός γίνεται πρότυπο, σημείο αναφοράς, πόλος επανασύνδεσης των μελών της ομάδας. Απομένουν εκείνοι που έχασαν άνθρωπο δικό τους αγαπημένο, απομένει το δάκρυ τους και ο αναστεναγμός τους»